شمس الدين محمد بن محمود آملي

31

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

از ج د د ب بآنمقدار معلوم باشد و خط ه ب اعنى خط ه ز هم معلوم باشد و خط د ز و آن مثل ضلع معشر است معلومست و خط ز ب و آن مثل ضلع مخمس است معلومست و مربع ضلع مربع كه ضعف مربع نصف قطر است و مربع ضلع مثلث كه ثلثة اضعاف مربع نصف قطر است معلومند پس ضلع مربع و مثلث هم معلوم باشد . و هر دو وتر كه خارج شوند از دو طرف قطرى و ملتقى شوند و يكى از ايشان معلوم باشد آندگر هم معلوم باشد چه مربع هر دو با هم مثل مربع قطر است و از اين امور ساير اوتار جزئى روشن شود بعد از آنكه از براى آن اين مقدمه تقدير كنيم . ب فرض كنيم در دايره ذو اربعه اضلاع ا ب ج د و وصل كنيم ا ج ب د را و گوئيم كه سطح ا ج در ب د مثل مجموع سطح ا د در ب ج است و سطح ا ب در ج د چه زاويه ج ب ه را مثل زاويه ا ب د كنيم و زاويه د ب ه را مشترك گيريم و زاويه ب ج ه مثل زاويه ا د ب است پس نسبت ب ج به ج ه چون نسبت ب د باشد به د ا و سطح ب ج در د ا مثل سطح ح ه در ب د و ايضا بسبب آنكه زاويه ا ب ه مثل زاويه ج ب د است و زاويه ب ا ه مثل زاويه ب د ج پس نسبت ب ا به ا ه چون نسبت ب د باشد به د ج پس سطح ب ا در د ج مثل سطح ا ه در ب د پس حينئذ سطح ب ح در ب د مثل مجموع سطح ا د در ب ح و ا ب در ج د اين بود آنچه خواستيم كه بيان كنيم .