بسم الله الرحمن الرحيم فن چهارم از مقاله چهارم از قسم دويم از كتاب نفايس الفنون فى عرايس العيون علم تعبير كه آن عبارتست از معرفت احوال خواب‌ها و كيفيت آن و ابن علم شريف است و يوسف صديق عليه السلام آن را ثانى ملك نهاده چنان كه حق تعالى از آنحكايت كرده و فى قوله « رب قد اتيتنى من الملك و علمتنى من تاويل الاحاديث » شرح آن چنان كه بايد در اين كتاب ميسر نشود و ما آنچه از او مهمتر باشد در دوازده فصل اشاره كنيم : فصل اول در كيفيت خواب و اسباب و شرايط صحت آن و آداب معتبر بدانكه پيش از اين در علم نفس مبين شد كه قوت‌هاى بدن كه ادراك محسوسات كنند ده‌اند پنج ظاهره و پنج باطنه . ظاهره سمع و بصر و شم و ذوق و لمس و باطنه كه آنحس مشترك و خيال كه خزانه اوست و واهمه و حافظه و متخيله است و مركب اين قوى روح است و روح بخاريست كه از لطيف اغذيه متولد شود و بواسطه او در اعضا قوت حس و حركت پديد آيد و دليل بر آنكه مركب قوى روحست نه اعضا آنست كه در عصبى سده واقع شود آنچه وراى آن سده بود از عضو حس او باطل گردد و آنچه ما فوق سده باشد باطل نشود و چون مقرر شد كه قوة حس و حركت بواسطه آن بخار است .