خطاب ياد آيد و بذوق آن در حركت آيند . و قول ذو النون مصرى كه : الاصوات الطيبة مخاطبات و اشارات الهيه استودعها عند كل طيب ، مطابق اينسخن است و هر دليكه پيوسته حاضر حق بود و القاى سمع كند از هر آوازى كه به دو رسد خطاب الهى فهم كند چنان كه گويند : وقتى امير المؤمنين علي بن أبي طالب عليه السّلام بانك ناقوس بشنيد و جمعى در خدمتش بودند پرسيد هيچ ميدانيد كه او چه ميگويد گفتند نه فرمود كه : سبحان اللّه حقا جقا ان المولى صمد يبقى ، و اهل سماع بعضى آنهااند كه در حال سماع خوف و حزن و شوق بر ايشان غلبه كند و بنابر آن گريها كنند و شهقها زنند و جامها چاك كنند و بعضى آنها باشند كه رجا و فرح و استبشار بر ايشان غلبه كند و بنابر آن در طرب و رقص آيند و دست بر همزنند و از داود عليه السّلام مثل اين منقول است . و از آداب سماع آنست كه اخلاص نيت بر حضور مجمع سماع مقدم دارند و باز جويند كه باعث بر آن چيست اگر مطلوبى نفسانى بود يا مشتمل بر بعضى محرمات و منكرات چون لقمهء ظالمان و أشراف زمان از آن اجتناب كنند ، و از حضور كسى كه جنسيت به اين طايفه ندارند همچو متزهدى كه او را ذوق سماع نبود و به نظر انكار نگرد يا صاحبجاهى از أرباب دنيا كه با او بتكلف و مدارا بايد بود ، يا كسى كه بتكلف اظهار وجد كند و بتواجد كاذب باشد وقت بر حاضران مشوش گرداند احتراز نمايند . و چون بمجلس سماع حاضر شوند به سكون و وقار بنشيند ، و أطراف بدنرا از زوايد حركات و فضول اقوال و افعال مجموع و مضبوط دارند ، و تا قوت امساك بود حركت نكنند خصوصا بحضور مشايخ و به اندك لمعه از لمعات وجد مضطرب نشوند و به كمتر مذقهء از رحيق حال تساكر ننمايند ، و شهقات و زعقات بتكلف و تصلف نزنند و اگر بىاثرى از آثار نوازل وجد اظهار آن كنند خود عين نفاق و محض گناه بود و اللّه اعلم .