تقدير بدعت چون مزاحم سنتى نيست مذموم نباشد خصوصا كه مشتمل است بر فوايد بسيار . يكي آنكه اصحاب رياضت و ارباب مجاهدت را از كثرت معاملات گاهگاه اتفاق افتد كه كلالتي و ملالتي در قلوب و نفوس حادث شود و قبض و يأسى كه موجب فتور اعمال و قصور احوال بود طارى گردد ، و چون تركيبي از سماع اصوات طيبه و الحان متناسبه و أشعار مهيجه مسموع افتد بواسطه كه آن كلالة و ملالت از ايشان مرتفع شود ديگر باره از سر شدت شوق و حدت شعف روى بمعاملات آرند . دوم آنكه سالكان را در اثناى سير و سلوك بسبب ظهور استيلاى صفات نفوس وقفات و حجبات بسيار افتد كه بدان سبب مدتي طريق زيادتي أحوال بر ايشان مسدود گردد و به طول فراق سورهء اشتياق نقصان پذيرد ، و شايد كه به واسطهء استماع الحان لذيذه يا غزلي كه وصف الحال ايشان بود حالى غريب كه دواعي شوق و تهيج محبت بود روى نمايد ، و آن وقفه يا حجبه از پيش برخيزد . سيم آنكه اهل سلوك را كه هنوز حال ايشان زياده ترقي نكرده باشند در اثناى سمع روح مفتوح گردد و لذت خطاب ازل و عهد اول بيابد ، و طاير روح بيك نهضه و نفضه غبار هستى و نداوت حدوث از خود بيفشاند ، و از جميع غواشي مجرد گردد ، و بيك لحظه چندان راه قطع كند كه سالها بسير و سلوك در غير سماع نتوان كرد . أما اينمعانى بر تقديرى صورت بندد كه بناى سماع بر قاعده صدق و اخلاص و طلب مزيد حال بود نه دواعي نفسانى و حظوظ طبيعت چنان كه اكنون مشاهده است كه : بعضى را باعث بر سماع اظهار وجد است و بعضيرا گرم كردن بازار تشيخ و ترويج متاع تضيع ، و جمعى را ميل برقص و لهو و طرب و عشرت ، و قوميرا رغبت بمشاهده منكرات ، و بعضيرا داعيه تناول طعام كه در آن مجمع متوقع باشد ،