ابو نصر فراهى
مقدمه 5
نصاب الصبيان ( فارسى )
جامع الصّغير فى الفروع است كه براى تسهيل تعليم آن بقول كاتب چلبى ابو نصر فراهى در جمادى الاخر سال 617 نظم آن را به پايان رسانيد و آن منظومه را « لمعة البدر » خواند ، و سپس علاء الدين محمد بن عبد الرحمن خجندى آن را شرح كرد و « ضوء اللمعه » ناميد . كتاب جامع الصغير مشتمل بر 1532 مسئله فقهى است كه محمد بن حسن شيبانى در بين آنها اختلاف امّت را در صد و هفتاد مسئله فقهى ذكر كرده ، و بر خلاف استاد خود ابو حنيفه در آن كتاب متعرض قياس و استحسان جز در دو مسئله نشده است . اين كتاب از بعد از تأليف مورد توجه فقهاى اسلام واقع شده است . چنان كه درباره آن گفتهاند : هيچ مردى شايسته فتوى و قضا نيست مگر آنكه مسائل آن كتاب را دانسته باشد . « 1 » نصاب الصبيان - نام اين كتاب در كشف الظنون نصاب البيان آمده است كه ظاهرا اشتباه مىباشد و مينويسد : نصاب البيان در لغت است و آن منظومهءايست در دويست بيت كه ابو نصر مسعود بن ابى بكر بن حسين بن جعفر اديب فراهى بنظم آورده ، و سيد شريف جرجانى تعليقهاى بر آن نوشته و كمال بن جمال بن حسام الهروى آن را [ تحت عنوان رياض الفتيان ] به فارسى شرح كرده است . « 2 » نصاب الصبيان كه براى تعليم لغت عربى به كودكان با سبكى روان و دلپسند به نظم آمده بيش از هفت قرن است كه بر زانوى اطفال مسلمان ايران و افغانستان و ماوراء النهر و هندوستان و تركيه قرار داشته است ، و ظاهرا نخستين كتابى را كه كودكان اين ممالك پس از قرآن كريم براى
--> ( 1 ) - كتاب كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون تأليف ملا كاتب چلبى طبع اول ج 1 ص 377 - 379 ( 2 ) - ايضا كشف الظنون ج 2 ص 601