و دوم آن است كه از براى منافع اخرويه و به نيت عبوديت و بندگى است و منافع دنيويه به تبعيت آن مىآيد و به اين كس مىرسد . چنان كه در حديث قدسى است كه خداوند وحى فرستاد به سوى دنيا كه « اخدمى من خدمنى و اتّبعى من خدمك » « 1 » . يعنى خدمت بنما و برو به سوى كسى كه خدمت مىكند مرا و طلب و سعى و كوشش او در تحصيل تو ، به جهت عبوديّت و رضاى من و گرفتن زاد و راحلهء سفر آخرت بوده باشد و رنج ، تعب ، محنت و خدمت بينداز هركس را كه خدمت تو بنمايد و طلب و سعى و كوشش او ، از براى تو باشد و تاجران به اين نوع از تجارت ، خليفهء خداوند و اهل آخرت و صاحب مقام و مرتبه سعادت مىباشند و لازمه اين نوع ، اين است كه صاحبان آن اقدام بنمايند بر آداب و تكاليفى كه از براى ارباب نعم و دولت سابقا دانسته شد و علاوه آنكه ، عمل تجارت خود را مانع و مزاحم از ياد و ذكر خداوند و از تكاليف ديگر و واجبات بدنيه ، قلبيه و ماليه نگردانند . چنان كه خداوند آنها را به اين صفت ياد فرموده است و آنها را مرد ميدان ناميده است كه ؛ رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ « 2 » . يعنى مردانى هستند كه مشغول و غافل نمىگرداند ، هيچ تجارتى و هيچ بيع و شرائى ، ايشان را از ذكر و ياد خداوند و از گذاردن نماز و روزه و دادن زكات و ساير اعمال و عبادات ديگر و سبب آن است كه آخرت را در نظر دارند و مىترسند از روزى كه منقلب و برمىگردد در آن روز دلها و ديده‌ها و عاقبت كار اين قسم از تجارت كه تجارت ايشان مزاحم تكاليف و عبادات ديگر ايشان نباشد ؛ آن است كه جزا مىدهد خداوند ايشان را در روز قيامت به بهتر از آنچه ، عمل نموده‌اند و زياد مىفرمايد از براى ايشان از فضل خودش بر اجرايشان و خداوند رزق مىدهد در دنيا به هركس كه بخواهد و از آن جمله ،

--> ( 1 ) . بحار 74 : 54 / 3 ب 3 ( 2 ) . نور : 37