جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

213

ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )

تمهيد اول [ جايگاه تجارت ] بدانكه از جمله اسباب رسيدن ارزاق و امور معيشت بندگان به ايشان ، حفظ نمودن و نگاه داشتن آنهاست از زمانى تا زمانى يا نقل نمودن آنها را از مكانى به مكانى يا از دستى به دستى . چونكه جميع بندگان در مكانى كه ارزاق و امور معيشت ايشان در آن خلق مىشود و به ظهور مىرسد ، جمع نمىباشند و علم به مكان رزق خود نيز ندارند و هر قدرى از ايشان كه در آنجا مىباشند حاجت همگى آنها ، منحصر در آن وقت نمىباشد و از براى همگى ايشان ، قدرت و توانايى بر ضبط و حفظ نمودن قدر ما يحتاج خود را ، تا زمان حاجت نيز نمىباشد . لهذا بايد كه خداوند تبارك و تعالى به قدرت كامله خود ، آنها را از مكان به مكان و از يد و تصرف مالك به مالك ديگر و از زمان به زمان ديگر ، نقل و تحويل بفرمايد و ضبط و حفظ بنمايد تا آنكه در وقت حاجت و در مكان صاحب حاجت و به دست طالبان و خورندگان آنها برساند و از براى اظهار اين نوع از قدرت ، جمعى را خلق فرموده و مسخّر نموده است و حوصله و قابليت اين نوع سببيت و آلتيت و خلافت را به ايشان عطا فرموده و ايشان را در اظهار اين نوع از قدرت ، خليفه و نايب خود گردانيده است و اين جماعت را تجار گويند . زيرا كه شغل طايفه تجار ، تكسب نمودن و حركت و سعى كردن است در نقل و تحويل ارزاق و امور معيشت بندگان از بلدى به بلدى يا از يد مالكى به يد مالكى ديگر يا گرفتن و جمع و ضبط و حفظ نمودن آن است تا آنكه هر محتاجى در وقت حاجت و به قدر قدرت و وسعت خود ، آن را بيابد و از آن بگيرد و بردارد .