جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

154

ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )

تمهيد سوم [ عالمان ناجى ] ما حصل از آيات و احاديث و آنچه ديده و شنيده شده است ، اين است كه عالم به علم ظاهر ، دو فرقه مىباشند ؛ يكى اهل اخرت و خليفه خداوند و بندهء او و ديگرى اهل دنيا و خليفه شيطان و بنده هواى نفس خود . اما اول كه اهل آخرت و خليفه خداوند است ؛ پس آن است كه به دل و به زبان ، هردو عالم مىباشد و علم را به جهت فهم ، عقل ، عمل كردن ، تقوى ورزيدن و نشر نمودن و به جهت نجات خود و تحصيل درجات آخرت و رضاى خداوند و به نيت خلافت از خداوند تحصيل نموده و به عمل و نشر آن و ارشاد خلايق مشغول مىباشد و به هيچ‌وجه من الوجوه مقصدى از مقاصد دنيويهء فانيه از قبيل رياست ، مباهات ، ممارات ، حبّ جاه و جمع مردمان و اموال ندارد و از اهل اين آيه است كه خداوند فرموده است كه إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ . يعنى اين است و جز اين نيست كه مىترسند از خداوند طايفهء علما و ما حصل آن است كه علامت و صفت علمايى كه ناجى و فوز يابنده و مستحق اين اسم و مرتبه علمائيت مىباشند ؛ آن است كه تحصيل علم و به كار بردن آن به جهت عمل نمودن به مقتضاى آن و حلال دانستن حلال خدا و حرام دانستن حرام خدا و ايتمار به او امر و انزجار به زواجر و نواهى خداوند و به نيت خلافت از خداوند مىباشد و در جميع حركات و سكنات خودشان ، مراقب خود و خداوند مىباشند به نحوى كه گويا خداى را مىبينند و اگر نمىبينند ، مىدانند كه خداوند ايشان را مىبيند و گفتار آنها باكردار مطابق مىباشد و به آداب حضور و تعظيم و خشيّت اقدام مىنمايند و در تعليم و تدريس و فتواى خود غير از قرب حق ، نشر علم ، اظهار حق ،