عبد الهادي بن محمد بن محمود بن ابراهيم مراغى

13

منافع حيوان ( فارسى )

كلان در حدود هزار برگ است به من هديه فرمودند كه به ياوريهاى يزدانى حروفنگارى متن حياة الانسان نيز به پايان آمده است و در دست تصحيح و مقابله است با ديگر نسخه‌هايى كه از دو كتابخانهء مدرسهء سپهسالار و مجلس شوراى اسلامى باز يافته‌ام . سرانجام در آخرين فرصتها كه چاپ متن به پايان رسيده بود ، عكس نسخهء عربى كتابخانهء لندن به شمارهء 2784 به لطف خانم دكتر فرشته متقالچى ( ديبا ) در 266 برگ فراهم آمد . سپاسگزار مراحم ايشان‌ام . افزون بر وصف نسخه از سوى علّامه فقيد قزوينى كه در ص 21 مقدّمه از « فهرست نسخ عربى موزهء بريطانيه از ريو ، ص 532 » آمده است ، چيزى افزون نمىدانم . كتابت نسخه به خط نسخ به نسبت خوش و خوانا ، و با تصاوير مطبوع است و با اعراب‌گذارى كامل . براى سنجش نسخهء لندن از منافع الحيوان با نمونه‌هاى يادشده در برگهاى 26 و 29 از نسخهء پاريس يك دو فقره را باز مىنويسم : « الثور و البقر و العجاجيل [ 121 رو ] الثور كثير الشهوة لا يعرف الشبع و لحمه غليظ بطىّ الهضم يقوى الابدان اذا اديم اكله و يولد [ 121 پ ] السّودا و من منافع لحم البقر انه يحلّل الاورام إذا وضع عليها و ينفع من عضّة الانسان . . . » * « منافع الغزال . اذا قدّد لحمه نفع السّموم و لطيف مايل الى الحرارة و اليبس و هو قريب من الماعز [ 205 رو ] و ان طبخ لحمه و القى الابازير الحارّه نفع من الرّبو . . . » * دو متن تازى پاريس و لندن از ابن بختيشوع است كه در نسخهء لندن به نام كامل : عبيد اللّه بن جبريل بن بختيشوع خوانده شده است . ساختار متن يك‌سان نيست . در نسخهء كتابخانهء پاريس پس از ذكر كوتاه « انسان » از « الكلام على الحيوان الاهلى » - برگ 8 رو - سخن مىرود شامل : كبش و ماعز و بقر و جاموس و فيل و فرس و بغل و حمار و خنازير ، ارنب و الاروى و غزال و بقرالوحش و حمار الوحش و . . .