سيد حسن خواجه نقيب الاشراف بخاري ( نثارى )
مقدمهء مصحح 28
مذكر احباب ( فارسى )
داريم طمع آنكه به روز محشر * يابد نظرِ قبول از خيرِ بشر « « 1 » » در پايان تذكره هم تصريح شده است كه : تتبّع كردم ، استقرا نمودم * به هر صورت بر او چيزى فزودم « « 2 » » علاوه بر دليلهاى مذكور ، در فصل دوم از باب سوم ، مدخل شمارهء 200 ، به ترجمهء احوال شريف الدين حسن ابن كمال الدين حسين خوارزمى اختصاص يافته است . اين شرح حال در دو نسخه از نسخ موجود مذكّر احباب نيامده است « « 3 » » و نسخههايى هم كه شرح حال مذكور را دارند ، اشارات مؤلّف نشان مىدهد كه ترجمهء احوال شريف الدين حسن خوارزمى در ايّامى وارد مذكّر احباب شده كه وى پس از درگذشت پدرش در 996 ه . ق . به مقام شيخى " ذهبيّهء حسينيّهء اغتشاشيه " رسيده بوده است « « 4 » » . وجود اين مدخل در بعضى از نسخههاى مذكّر احباب حاكى از آن است كه نثارى تا سالهاى پايان زندگيش - يعنى 1005 ه . ق . - به اصلاح و تكميل تذكرهاش مىپرداخته است . ازاينرو به اشارت آقاى گلچين معانى مبتنى بر تاريخ اتمام مذكّر احباب در سال 974 ه . ق . مىبايست با قيد توضيح مذكور توجّه كرد . و هم آنجا كه نامبرده مىنويسد : اين تذكره . . . مشتمل است بر تراجم دويست و هشتاد و سه تن از شعراى قرن دهم « « 5 » » ، مىبايد رقم 283 نفر را به حدود 292 نفر تصحيح كرد . يعنى مؤلّف در ميانهء سالهاى 974 تا 1005 ه . ق . تراجم احوال ده ، يازده شاعر ديگر را به تذكرهاش افزوده است « « 6 » » .
--> ( 1 ) . مذكّر احباب ، 282 - 283 ( 2 ) . همان ، 310 ( 3 ) . ر . ش : همان ، اختلاف نسخههاى مدخل شمارهء 200 ( 4 ) . ر . ش : مايل هروى ، عرفان بخارا ، مقدّمه ( 5 ) . گلچين معانى ، تاريخ تذكرههاى فارسى ، 2 / 219 ( 6 ) . اينكه نگارنده از رقم 292 با قيد " حدود " ياد مىكند به اين دليل است كه در يك مورد ( مدخل جمال هندى ) به احتمال قريب به يقين ترجمهء يك شاعر است و در نسخهء اساس ما به صورت دو مدخل نشان داده شده است .