شرف الدين محمد بن مسعود مسعودى بخارى
102
مجمع الاحكام ( فارسى )
ادوار و قرانات و طالع سال عالم ، طالع تحويل آفتاب بود به اول نقطه حمل و طالع فصلهاى ( ى ) سال طالع تحويل آفتاب بود بر برجهاى منقلب هر فصلى . فصل بهار را برج « 1 » حمل و فصل تابستان را برج سرطان و فصل پائيز « 2 » را برج ميزان و فصل زمستان را برج جدى ، و اگر طالع سال برجى منقلب بود حكم فصل بهار از آن كنند و بس ، و حكم هر فصلى از باقى فصول از طالع « 3 » تحويل آفتاب برج آن فصل و اگر طالع سال برجى ثالث بود ، حكم جمله سال از آن كنند و اگر برج ذو جسدين « 4 » بود ، حكم شش ماه بهار « 5 » و تابستان از آن طالع كنند و حكم باقى سال از طالع تحويل آفتاب برج ميزان بود و كوكبى را كه بر طالع سال مستولى بود سال خداه خوانند و استاد ابو ريحان ميگويد حال سال خداه در تحويل سالهاى عالم كوكبى بود كه در طالع افتاده بود يا در وتدى از اوتاد طالع به شرط آن كه وى را در موضع خويش حظى و نصيبى باشد و اگر درتدى نباشد در دوم درتدى باشد به همان شرط و اگر در دوم وتدى نباشد بارى از طالع و از خداوند طالع ساقط نباشد . گوشيار ميگويد معظم احوال « 6 » سال به طبيعت قوىترين كوكبى بود و در « 7 » صورت طالع سال . احوال سلاطين و ملوك از آفتاب و ماه و از عاشر طالع تحويل سال و خداوند او نگرند و به روز آفتاب را بر ماه مقدم دارند و به شب ماه را بر آفتاب مقدم « 8 » و احوال رعيت و عامه مردمان از طالع سال و از سالخداه و از قمر * ، و در اين باب دوم از قسم اول اين كتاب * « 9 » دلايل كواكب بر طبقات مردمان و بر انواع و اصناف موجودات ياد كردهايم .
--> ( 1 ) . م . بروج با واو خط خورده . ( 2 ) . ح . و د . تيرماه . ( 3 ) . ح . از طالع را مكرر نوشته و خط زده . ( 4 ) . م . زوجدين . ( 5 ) . ح و د . را بجاى و . ( 6 ) . د . سال ندارد . ( 7 ) . م . و ندارد . ( 8 ) . د . مقدم بر آفتاب . ( 9 ) . فاصله دو ستاره در ح و م با مركب سرخ نوشته شده است .