السمر ربما حدّث به فى عدّة ليال و قد رايته بتمامه دفعات و هو بالحقيقة كتاب غثّ بارد الحديث » . پس از آن اسامى كتب ديگر قصص و افسانه را نام ميبرد كه بعضى از آنها بعدا در متن الف ليله اضافه و الحاق شده است . از اين عبارت ابن النديم كه در 385 ق . وفات يافته ، معلوم مىشود كتاب هزار افسان قبل از اسكندر كتاب مستقل موجودى بوده و ميتوان گفت كه بعض حكايات شاهنامه كه جنبهء قصّه و خرافت دارد ، از آن كتاب نقل شده و برهان ديگر بر اين معنى ، شعرى است كه فرهنگ جهانگيرى از قطران تبريزى نقل مىكند و آن شعر اينست : هزار و يك صفت از هفت خوان روئين دژ * فرو شنيدم و خواندم من از هزار افسان كتاب مذكور تا قرن چهارم هجرى وجود داشته و قطران شاعر آن را خوانده و حكايت هفت خوان روئين‌دژ را كه در شاهنامه مفصّلا ذكر شده ، در آن كتاب ديده است . در اينجا خالى از فايده نيست كه بحث دقيق و تحقيق عميق كه دغويه ( Degoeje ) شرق‌شناس هلندى در خصوص اين كتاب نموده ، ذكر كنيم . « 1 » اين عالم معتقد است كه كتاب الف ليله با كتاب استر در تورية و قسمتى از كتاب شاهنامه از يك سرچشمه آب خورده و از بسيارى جهات با يكديگر ارتباط كامل دارند و ميتوان گفت هماى شاهنامه و استر تورية و شهرزاد الف ليله شباهت كامل به يكديگر داشته ، بلكه صاحب هويّت واحد بوده‌اند . بيناتى كه عالم مذكور در اين باب كرده و شواهدى را كه ذكر مىكند اينست كه : اولا - فردوسى ، هما دختر بهمن ( اردشير درازدست ) را كه در اوستا نام برده شده است ، شهرزاد ميخواند ، آنجا كه ميگويد :

--> ( 1 ) - رجوع شود بانسيكلوپديا بريطانيكا The Thousand and one nights