سيد محمد عبد الحسيب بن سيد أحمد العلوي العاملي
47
قواعد السلاطين ( فارسى )
بىزنندهء كامل به حدّ نصاب بالغ نبرّد ؛ و سخن برىّ از راستى آرايش نيابد ؛ و علم معرّاى از عمل منتج نباشد ؛ و ملك عارى از عدل بقا نيابد و استحكام به هم نرساند . و نيز احسان نيكو خصلتى آمده ، كه انتشار آن باعث حسن اخلاص و ميل عامّ و خاصّ به محسن صدور يابد . مجملا اين دو خصلت نسبت به سلاطين ، ديباچهء دفتر مفاخر و زيور پيكر نيكو مآثر باشد ؛ و جناب رسالت منقبت - صلّى اللّه عليه و آله - به منطقهء گوهربار آورده كه : يك ساعت جلوس به مسند عدالت ، بهتر آمده از عبادت هفتاد سالهء « 1 » سالك بياباننورد الهى و جادهپيماى صحارىگرد عبادت يزدانى . « 2 » و نيز به السنهء گوهرنثار تقرير يافته كه : ساعتى عدل پادشاه ، بهتر گشته از شصت ساله بندگى سالك صحرانورد عبادت ربوبى . « 3 » زيرا كه عبادت بنده به غير عامل تعدّى ننمايد و نفحات عطريّهء عدالت به خاصّ و عامّ و خرد و بزرگ وزيدن گيرد ، و استمرار سلطنت ارباب دين و دولت و اصحاب ملك و ملّت به بركت عدل تحصّل يابد ، و اين وسيلهء مثوبات جزيله گردد كه احصاى آن از حدّ بيان خارج بوده ، و بندگان الهى از جناب اقدس ايزدى به محض عدالت راضى نگردند و قانع به آن نشوند ؛ چنانچه در خلال دعوات به عرصهء تقريريّه مىآورند كه : « اللهمّ عاملنى بفضلك و لا تعاملنى بعدلك » . پس چون ملوك به معرض صفح جميل جرم مجرمان درآيند ، عين تفضّل و احسان به وقوع رسانيده باشند ؛ چنانچه به حيّز نقل آمده كه : نزد سكندر ، صاحب گناهى را احضار نمودند كه دل از جان برگرفته و دست از آب و رنگ اميد شسته ، آن صاحب دولت مضمون آيهء وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ
--> ( 1 ) . در اصل ، بالاى اين محل « كه » افزوده شده كه به نظر مىرسد زايد باشد . ( 2 ) . « ساعة إمام عادل ، أفضل من عبادة سبعين سنة » . ( وسائل الشيعة ، ج 28 ، ص 12 ) . ( 3 ) . « عدل ساعة خير من عبادة ستّين سنة » . ( جامع الأخبار ، ص 119 ، 154 ) .