أبو القاسم عبد الله بن علي الكاشاني ( القاشاني )
36
عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى )
فصل در منافع و خواص ياقوت طبيعت مزاج ياقوت سرخ گرم و خشك است و در تفريح او را اثرى عظيم . چه اكثر مزاج ادويّهء قلبى گرم و خشك باشد ، و روح حيوانى بخارى است لطيف ، به ضرورت مادّهء آن رطوبتى لطيف بايد . پس بايد كه جملهء ادويّه كه روح حيوانى را تربيت خواهد كرد گرم و خشك باشد . پس ياقوت به خاصيّت روح را تربيت كند « * » و حرارت غريزى برافروزد و جملهء قوّتهاى حيوانى را تقويت كند و نشاط بيفزايد و قوّت زيادت كند و خون را صافى گرداند . به حدّى كى گويند اگر بر مرده بندند خون او دير فسرده گردد . و در معاجين مضرّت زهرها دفع كند . و در داروهاى چشم روشنايى بيفزايد و صحّت نگاه دارد . و هرك ياقوت در دهان گيرد دل را قوّت دهد و فرح آرد و تشنگى بنشاند و در دهان سرد نمايد ، به خلاف ديگر جواهر . و ديگر با خود داشتن به چشم مردم باشكوه و هيبت باشند . و هرك ياقوت سرخ با خود دارد از علّت طاعون و فساد و با ايمن باشد ، و فقر و نياز به وى راه نيابد ، و امور معيشت بر حامل آن آسان شود . و او را در قضاى حاجات اثرى عظيم است ، و هر حاجت
--> * - الى انتهاى چهار سطر بعد در حاشيه تحرير شده است .