أبو القاسم عبد الله بن علي الكاشاني ( القاشاني )

29

عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى )

بود . و بعضى گفته‌اند ارجوان لون قرمز است ، لون لباس قياصره و آن لون كرمى است كه در دامان ماست كوه متولّد مىشود . و طبقهء چهارم وردى است كى به گل سرخ ماننده بود و اين نوع بيشتر افتد ، و ازين نوع بعضى به كبودى گرايد . آن را قيمت كمتر از لعل باشد و آن را بنفسجى خوانند ، به رنگ بنفشه بود . و هم ازين نوعى ديگرست كى آن را خمرى گويند و لون او به شراب سرخ تشبيه كرده‌اند . و نوعى ديگرست كى آن را لحمى خوانند به گوشت ماننده و آن وردى باشد گرفته . و نوعى ديگر را خلّى گويند كه به سركهء سرخ ماند ، بعد ازو جلنارى . و نوعى ديگر را اغبس گويند اعنى خاكستررنگ ، و اغبس را اكهب نيز گويند ، و آن سرخى تيره بود . و چندانك در لون و قيمت تنزّل مىكند در اثر و خاصيّت نازلتر مىشود . و ازين انواع آنچ به طراوت و صفا و قدر كاملتر و بىعيب‌تر باشد قيمت و خاصيّت و اثر و منفعت آن بيشتر بود . و جوهريان بغداد و عراق شريفترين يواقيت لون رمّانى نهاده‌اند ، پس بهرمانى ، پس ارجوانى ، پس لحمى ، پس جلنارى ، پس‌وردى ، و بنفسجى را ميان ارجوانى و لحمى نهاده‌اند . و اسامى اين الوان قوم هربلادى و عصرى به حسب رويّت