مقدّمه قدر زر زرگر شناسد قدر گوهر گوهرى جواهرشناسى موضوع كتابى كه درين مجلّد در دسترس علاقه مندان متون قديمى فنّى و علمى به زبان فارسى قرار مىگيرد معرفت بر احوال و خواصّ « جواهر » و « اطايب » است اين اجسام از قديمترين ايّام به علّت ديريابى و كميابى گرانبها و گرانقدر بوده است و آنها را از بلاد دور دست به دشوارى تمام استخراج و تهيه مىكرده‌اند و با تحمّل رنج سفرهاى صعب به اقاليم و ممالك به پيشكش و سوداگرى مىبرده‌اند . قدما براى هريك از گوهرها و عطرها خواصّ طبّى مهم و متعدد قائل بوده‌اند ، خصوصا عزّت و قيمتشان ازين لحاظ بوده است كه آنها را در علاج صاحبان امراض مختلف ، شفاى بيماريها و حالات روحى ، مؤثّر مىدانسته‌اند و همراه داشتن يا بر خود ماليدن يا بوئيدن عدّه‌اى از آنها را رافع ماليخوليا و دافع جنّ و شيطان و سبب باز آمدن خواب آرام و قوّت يافتن دل مىشمرده‌اند . فى المثل « هركه لعل با خود دارد از كشتن ايمن باشد . . . . و اگر بر كودكان خرد بندند بدخوئى و فزع نكنند و در خواب نترسند . » ( ص 64 ) گوهرشناسى ( جوهرى ) و عطّارى از پيشه‌هاى ارجمند و عزيز به شمار مىآمد و شناخت احجار كريمه و اطايب همواره مورد نظر ملل مختلف و مخصوصا محلّ اعتنا در درگاه سلاطين و ملوك بود و كتب و رسائل خاصّ اين فنّ نگارش مىيافت . در زبانهاى فارسى و عربى آثار متعدد و مستند به دست داريم كه معروفتر و رايج‌تر از همه كتاب الجماهر بيرونى است . اين كتاب مرجع