محمد بن على ظهيرى سمرقندى
مقدمهء مصحح 20
سندباد نامه ( فارسى )
شوى بگشاد آن فلرزش خاك ديد * كرد زن را بانگ و گفتش اى پليد « 1 » كه اين مطلب در سندبادنامه در داستان « زن دهقان با مرد بقّال » « 2 » آمده است . * * * ماده گفتا هيچ شرمت نيست و يك * بس سبكسارى نه بد دانى نه نيك « 3 » كه در سندبادنامه در داستان « كبك نر با ماده « 4 » » چنين گفتگويى وجود دارد . * * * كرد روبه يوزوارى يك زغند * خويشتن را زان ميان بيرون فكند « 5 » كه اين موضوع در سندبادنامه در داستان « روباه و كفشگر و اهل شارستان » « 6 » آمده است . ب - ترجمهء ابو الفوارس فناروزى : « 7 » آنگونه كه از مقدمهء ظهيرى سمرقندى در سندبادنامه برمىآيد ، كتاب سندباد به فرمان نوح بن نصر سامانى « 8 » - در سال 339 ه توسط خواجه عميد ابو الفوارس فناروزى به
--> ( 1 ) . ديوان رودكى ، پژوهشگاه فرهنگ فارسى تاجيكى ، صص 148 - 147 . ( 2 ) . متن ، ص 92 . ( 3 ) . ديوان رودكى ، پژوهشگاه فرهنگ فارسى تاجيكى ، ص 162 ( 4 ) . متن ، ص 86 . ( 5 ) . ديوان رودكى ، پژوهشگاه فرهنگ فارسى تاجيكى ، ص 156 . ( 6 ) . متن ، ص 224 . ( 7 ) . فناروز نام جايى است در سمرقند كه شراب آن نيكو بوده . رودكى گويد : باز تو بيرنج باش و جان تو خرّم * با نى و با رود و با نبيد فناروز مجتبى مينوى آن را قنارز - بقاف مفتوح و راء مكسور - اسم قريهاى بيرون نيشابور دانسته است و نوشته : قناوزى به واو كه ديگران نوشتهاند ظاهرا غلط است . سپس توضيح مىدهد كه ممكن است فناروزى صحيح باشد ( پانزده گفتار ، مجتبى مينوى ، ص 158 ) ( 8 ) . در بيشتر نسخههاى خطى و نيز در چاپ آتش اين فرمان به نوح بن منصور نسبت داده شده است . در حالى كه ابو محمد كنيهء نوح بن نصر سامانى است و سال 339 مصادف است با زمان پادشاهى او ( 343 - 332 ه . ) و كنيهء نوح بن منصور ، ابو القاسم است ( 387 - 366 ه . ) - - ) تركستاننامه ، بارتولد ، صص 1073 - 1072 آربرى نوشته است كه ظهيرى به اشتباه پدر نوح را بجاى نصر ، منصور خوانده است . - - ) ادبيات كلاسيك فارسى ، ص 177 همچنين در برخى آثار براى مطابقت دادن تاريخ با زمان پادشاهى نوح بن منصور ، آن را به 389 تغيير دادهاند - - ) فهرست نسخههاى خطى فارسى ، منزوى ، ج 5 ، صص 3723 - 3722 و الذريعه ، آقابزرگ تهرانى ، ج 12 ، ص 235 و تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى تا پايان قرن دهم هجرى ، سعيد نفيسى ، ج 1 ، ص 29 كه تاريخ اين فرمان را اشتباها سال 369 ثبت كرده است .