فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى
77
سلوك الملوك ( فارسى )
مقدمهء كتاب سلوك الملوك در معنى امام و سلطان و امير و وزير نزد اهل شرع ، و در او چهار فصل است : فصل اول در معنى امام : بدان ايّدك اللّه تعالى كه مسألهء امامت در اصل از علم فروع فقهيه است زيرا كه نصب امام به مذهب اهل حق بر امّت واجب است شرعا ، پس از جملهء علم فقه باشد ، زيرا كه از جملهء افعال مكلفين است كه بحث از او مىكنند ، من حيث يصح و يفسد و يحلّ و يحرّم « 1 » ، ليكن علماى كلام آن را در علم اصول دين ايراد مىكنند بنابرآن كه خلاف در او بسيار شده ، و مخالفان از اهل بدعت در او انواع رايهاى باطل ايراد كردهاند ، و اصوليان كلام او را از جهت بسيارى خلاف كه در او واقع شده ، داخل علم كلام ساختهاند و گفته : امامت در شرع عبارت از خلافت حضرت پيغامبر است صلى اللّه عليه و سلم ، در اقامت دين و حفظ حوزهء ملّت به حيثيتى كه واجب باشد متابعت او بر كافهء مردم ، و آن عبارت از ايالت بزرگ است و رياست عظمى بر عامهء مسلمانان تا تدبير مصالح دين و حفظ نوع از تطرّق آفات و فساد مؤمنان بنمايد . و واجب است بر امّت كه نصب امامى كنند در ميان خود تا موجب دفع ضرر مظنون گردد . امام ابو حفص عمر نسفى رحمه اللّه در كتاب « مجمع العلوم » در باب اصول دين على اعتقاد المهتدين گويد : « لابد است مسلمانان را از امامى كه قائم شود در ميان ايشان به تنفيذ احكام ايشان و اقامت حدودشان و سدّ مداخل كفّار به بلاد اسلام ، و روانگردانيدن لشكرها ، و فراگرفتن زكات و صدقهء فريضه و قهر كردن
--> ( 1 ) م . اضافه دارد : « يجب و لا يجب » .