را چگونه عمل بايد كرد ؟ و تفاصيل اعمال او با مسلمانان از اهل عدل و باغيان و مرتدان و كافران از اهل كتاب و غير ايشان چيست ؟ و تصرّف او در نصب ولات شريعت از قضات و محتسبان و داروغگان و واليان مظالم و حفّاظ ثغور و عاملان خراج و عاشران زكوات و حفّاظ طرق و عسسان برچه وجه است ؟ و تصرّف او در اموال چهار بيت المال و اموال خمس و غنايم و خراج و جزيه و لقطه و عشور و هدايا و مال فىء و اموال ضايعه و متخلّفه « 1 » از سلاطين برچه طريق است ؟ و جمع او چگونه بايد كرد ؟ و در مصالح اسلام از لشكريان و اهل استحقاقات چگونه صرف بايد كرد ؟ و در نفوس مسلمانان به اجراء حدود شريعت و تعزيرات بر چه نسق تصرّف بايد نمود ؟ و آن حدود معيّنه در شريعت كدامهاست ؟ و با اهل بغى و مرتدّان و كفّار حربى بر چه طريق جنگ بايد كرد ؟ و در متخلّفات « 2 » ايشان از غنايم و انفال ، عمل به چه وجه موافق شرع است ؟ و با اهل جزيه و امان ، عمل چگونه كنند ؟ و موادعهء كفّار بر چه نسق است ؟ فى الجمله تفصيل جميع آنچه سلطان را در ارادت وفا به نذر مذكور احتياج به‌غير نباشد در استفتا من حيث السلطنه چيست ؟ » اين است صورت استفتا . و اين كتاب « سلوك الملوك » به‌قصد جواب اين صورت مكتوب شده به‌قدر طاقت مؤلف ، در فقه مذهبين حنفى و شافعى ، ان شاء اللّه بر امّهات ضروريّهء أحكام سلطانى و اعمال امامت مشتمل باشد ، منافع او ملوك اسلام را در هر عصرى حاصل آيد ، اگر برحسب مضمون آن عمل نمايند . و مطالب آن را كه از امّهات كتب مذهبين كه معتمد و معتبر در فتوى بوده منقول است ، امام و مقتدا سازند . وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . * « 3 » اكنون داعى بر تأليف اين كتاب را ياد كنيم و باللّه التوفيق :

--> ( 1 ) م . مختلفه . ( 2 ) م . مختلفات . ( 3 ) سورهء بقره آيهء 213 .