مؤلف مجهول
37
رستم نامه ( فارسى )
توضيحات « * » داستان مسلمان شدن رستم داستان به دست امير المؤمنين - عليه السّلام - ( 2 ) . برازنده : زيباآفرين ( 15 ) . ما عرفناك : بخش آغازين اين سخن مشهور - ظاهرا نبوى - است كه « ما عرفناك حقّ معرفتك » ( 47 ) . براهيم بن مالك : پسر مالك اشتر نخعى كه در قيام مختار به خونخواهى امام حسين ( ع ) با او همراهى كرد . « 1 » ستايش ناظم رستمنامه از ابراهيم بن مالك در مقدّمهء منظومهاش ( ابيات 47 - 49 ) شايد به دليل كينخواهى او از قاتلان حضرت حسين ( ع ) بوده است ، ولى بههرحال چنين تأكيد و توجّهى درخور تأمّل است . ( 66 ) . خداوند رخش : به معناى رستم و از تركيبات شاهنامهاى است . فردوسى گفته است : فرستاده گفت اى خداوند رخش * به دشت آهوى ناگرفته مبخش ( خالقى ، ج 3 / ص 238 / ب 2173 ) ( 70 ) . پهلوى : شاهوار ( 79 ) . مرحب : از بزرگان خيبر كه به دست امام على ( ع ) كشته شد . ذو الخمار : لقب عمر بن عبدودّ ، دلاور نامدار عرب ، كه على ( ع ) او را در نبرد خندق كشتند . ( 107 ) . رستم داستان : مضافاليه « داستان » براى رستم در اين بيت و نيز سرنويس بخش اوّل منظومه ، محتملا برگرفته از بيت مشهور منسوب به فردوسى است : كه رستم يلى بود در سيستان * منش كردهام رستم داستان اين بيت در دستنويسها و چاپهاى معتبر شاهنامه نيست و از بيتهاى برافزودهاى است كه نگارنده ، كهنترين مأخذ ذكر آن را - البتّه بدون انتساب به فردوسى - در طومار نقّالى هفت لشكر ( تاريخ كتابت نسخهء آن : 3 ذى الحجّه 1292 ه . ق ) و جزو ابيات كاتب نسخه يافته است . ( 1 ) ( 1 ) . رك : هفت لشكر ، ص 570 ، زيرنويس صفحه .
--> ( * ) . اعداد موجود در ابتداى هر توضيح شمارهء بيت در متن منظومه است . ( 1 ) . دربارهء او ، رك : « ابراهيم بن مالك اشتر نخعى » ، صادق سجادى ، دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 2 ، صص 450 - 452 .