مؤلف مجهول

مقدمه 32

رستم نامه ( فارسى )

على ( ع ) افكنده شود ، آمده است « رستم ناليد و آرزو كرد كه خدايا كاش من زمان آن حضرت را درمىيافتم و غلام حلقه به گوشش مىشدم . اين درخواست رستم قبول شد و حضرت را زيارت كرد و باز هم سالم خواهد ماند تا در ركاب اولاد على هم شمشير زند . » « 1 » چنان‌كه ملاحظه مىشود ، در اينجا با انتساب بن‌مايهء حماسى - اساطيرى « جاودانگى و عمر طولانى » به رستم - كه البتّه در شاهنامه نيز از نمود حماسى آن يعنى داشتن زندگانى ديرياز برخوردار است « 2 » - آن هم به خواست و دعاى خود وى ، جهان‌پهلوان ايران چندان زنده نگاه داشته شده است كه بتواند حضرت على ( ع ) را زيارت كند . در يكى از گزارشهاى روايت رستم و سليمان ( ع ) و امام على ( ع ) هم اين توضيح / توجيه از زبان خود حضرت خطاب به رستم افزوده شده است كه « من على ولى خدا و جانشين پيغمبر آخر الزمان هستم كه هزاران سال بعد به قدرت خداوند به دنيا خواهم آمد و الان به حكم خدا به كمك پيغمبرش حضرت سليمان ( ع ) مأمور شده‌ام . » « 3 » سبقت زمانى و ظهور حضرت على ( ع ) سالها پيش از هنگام ولادت خويش در پهنهء داستان و معتقدات مردمى محدود به منظومهء رستم‌نامه و روايات رويارويى

--> ( 1 ) . فردوسىنامه ، ج 2 ، ص 120 . ( 2 ) . در روايات و متون ايرانى ، جاودانگى و بىمرگى ويژهء اسطوره است و در قالب داستانى حماسه - و بنابر ويژگى حدّ زمانى آن - ناميرايى اساطيرى به عمرهاى طولانى ولى منتهى به مرگ / كشته شدن تبديل شده است . اين است كه در شاهنامه و منظومه‌هاى پهلوانى پس از آن - غير از يكى دو استثنا نظير كيخسرو و خضر - بر خلاف منابع پهلوى از شخصيّتهاى جاويدان نشانى نيست . در روايت عاميانه مورد اشاره و ديگر روايات مشابه آن ، زنده ماندن رستم تا عصر امام على ( ع ) از مصاديق مضمون حماسى « عمرهاى طولانى » و ادامهء حيات او تا آخر الزمان و ظهور حضرت مهدى ( عج ) محتملا برگرفته از الگوى بىمرگان اساطير ايرانى است . براى آگاهى بيشتر دربارهء بىآغاز و انجام بودن زمان در اسطوره و محدوديّت آن در حماسه و نيز دگرگونى بىمرگى اساطيرى به زندگانى بلند حماسى ، رك : « ارتباط اسطوره و حماسه بر پايهء شاهنامه و منابع ايرانى » ، سجاد آيدنلو ، از اسطوره تا حماسه ( هفت گفتار در شاهنامه‌پژوهى ) ، با مقدّمهء محمّد امين رياحى ، مشهد ، انتشارات جهاد دانشگاهى ، 1386 ، صص 23 - 24 . ( 3 ) . فردوسىنامه ، ج 2 ، صص 160 - 161 .