فما التّأنيث لاسم الشمس عيب * و لا التّذكير فخر للهلال * 26 فى الجمله با فرط تيقظّ و تنبّه « 1 » بىاستصواب راى وزير و حكماى باتدبير در امّهات مهمّات شروع نكردى و قد ركّب هذا الفصّ فى خاتم النصّ حيث قال عزّ و علا حكاية عنها : و ما كنت قاطعة امرا حتّى تشهدون * 27 . و همچنين عمّار ياسر * 28 يار بلند قدر بود از كبار اصحاب بدر ، و كان قليل المال * 29 ، كثير الاحتلال * 30 ، فلمّا اشتمل به لباس الايمان اولاه اللّه من النّعم اخضرها و من القسم انضرها ، فامر أمره و شبّ عن طوق الحصر عمره فصار ذا ثاغية و راغية و بشّره النبىّ صلّى اللّه عليه و سلّم بدرجة الشهادة فقال سيقتلك الفئة الباغية و كان ذا حكمة بالغة فى النّذر و له فى بحر الحكمة سفينة ذات الواح و دسر ، و از فرائد فوائد او كه در سلك كلك كشيده شده آنست كه راى پادشاه گرچه والاست چون در آن مستبدّ است از صواب يك‌لا است ، و چون به رأى وزير صاحب تدبير مثنّى گشت هم رشتهء ممارست تافته شد ، هم مقصود تجربت يافته آمد . و ديوجانس حكيم * 31 گفته است كه پادشاه فلك رفعت چون با وزير عالى راى مشورتى كرد به جاذبهء اسباب سعادات ، لطيفهء مستفاد مصلحت را ضميمهء انديشهء خود فرمود و هر آينه نتيجهء آن الّا حقيقت صواب و نجح مراد نباشد « اللّهمّ الّا اذا كان الدّاء من السماء فقد بطل هناك الدّواء » * 32 و چنان كه طبيب حاذق به كار بايد افادت صحّت و ازاحت « 2 » علّت را ، به وزير صاحب تجربت نيز احتياج افتد كه ازالت توهين و صمت « 3 » ملك به راى مشكل‌گشاى او منوط است و حيازت « 4 » اهبت « 5 » شوكت به لطايف ممارستش مضبوط . فالكيد ابلغ من الايد * 33 . حكايت - و آورده‌اند كه كار سامانيان تا آن وقت به سامان بود كه با كفاة وزرا و دهاة حكما نقد راى بر محكّ انديشه مىزندى و با بوتهء رويّت مىبردندى تا مس و خبث « 6 » فساد از آن جدا ماندى و از خلاص خلاص « 7 » ، مقصود تازه و معيّر « 8 » بيرون آمدى ، چون از آن مهمّ غافل شدند و به لهو و باطل گراييدند قواعد ملك متداعى « 9 »

--> ( 1 ) . متن : تنبيه . ( 2 ) . ازاحت : از ميان برداشتن . ( 3 ) . وصمت : ننگ و عار . ( 4 ) . حيازت : گردآوردن چيزى . ( 5 ) . اهبت : ساز و برگ . ( 6 ) . خبث ( به فتح اول و دوم ) : پليدى . ( 7 ) . خلاص خلاص : بوتهء آزمايش . ( 8 ) . معيّر ( بر وزن مكدّر ) در فرهنگها به معناى مناسب مقال برنخوردم به سياق سخن مفهوم مسكوك كه پرعيار و كامل عيار مىدهد چون : تعيير يعنى جدا جدا سنجيدن درم است و معيّر ( صفت فاعلى ) كسى است كه عيار فلزات و مسكوكات را تعيين كند . ( 9 ) . متداعى : كج و شكسته .