فخر الدين الرازي / مؤلف مجهول

مقدمه و معرفى 13

خوابگزارى و التحبير في علم التعبير ( فارسى )

مقدّمه و معرّفى كتابى كه درين بين الدّفتين در سلسلهء انتشارات « بنياد فرهنگ ايران » نشر مىشود بنابر اختصاصات سبكى نگارش و مميّزات لغوى به احتمال قريب به يقين قديمترين متن فارسى در علم خوابگزارى ( تعبير الرّويا ) و بالطّبع بر كتاب مشهور « كامل التّعبير » تأليف حبيش تفليسى ( متوفى حدود 600 ) « 1 » كه قرنها در اين زمينه كتاب شاخص بود و هنوز هم رواج دارد مقدّم است و مسلما براى تحقيقات لغوى و تجسس در تاريخ عقايد و آراء عامّه از مراجع قديم و مدارك اساسى تواند و خواهد بود . « خواب » كه درين پنجاه سال اخير براساس تفكرات علمى فرويد مبنائى و اساسى تازه پذيرفته ، تعبير كردنش ميان ملل قديم شيوع تمام داشت و دانشمندان كتب متعدد در آن باب تأليف كرده‌اند ، و در كتابهاى تاريخ و دائرة المعارف چون بحر الفوائد ، صبح الاعشى ، العبر ابن خلدون ، مفتاح السعادة ، نفائس الفنون ، يواقيت العلوم نيز ابوابى را بدان مخصوص گردانيده‌اند . معبّران ( خوابگزاران ) از مردمان ارجمند و صاحب نفوذ بودند و پادشاهان و اميران اكثرا معبّران خاصّ ( به مانند طبيب و منجّم ) در دربار و دستگاه خود داشتند . كتب خوبگزارى در دنياى اسلامى نه تنها معبّران مشهورى بوده‌اند كه آثار اصيل فكر و ابتكار آنها قرنهاى متمادى مرجع و منشأ تعبير و تأويل خوابها بود بلكه دانشمندان اسلامى از صدر اسلام تا دوران خلافت عبّاسيان از زبانهاى سريانى و عبرى و لاتينى و يونانى نيز كتبى را به عربى و بعدا به فارسى نقل كرده‌اند كه اهمّ آنها « تعبير الرّؤيا » اثر ارطاميدورس

--> ( 1 ) - براى شرح حال او نگاه كنيد به مقالهء اينجانب در « فرهنگ ايران زمين » 5 : 279 - 297 ، و مقدمهء دكتر مهدى محقق بر « وجوه قرآن » اثر حبيش ( تهران ، 1340 ) .