se ؟ Ephe ، midore d ؟ Arte است كه حنين بن اسحاق ( متوفى در 260 ) از يونانى به عربى برگردانيده و اخيرا توسط توفيق فهد در دمشق نشر شده است . « 1 » در كتب مختلف بخصوص عجائب نامه‌ها ، متون سياست و اخلاق اشارات متعدد به خوابهاى معروف و نام معبّران مشهور شده كه تحقيق درين باب خود مطلبى دلچسب و شيرين و از موضوع بحث فعلى ما خارج است . ولى بايد گفت كه نام معبّران قديم چون ابن سيرين و كرمانى و دانيال و مأمونى در اكثر مراجع ديده مىشود و از آثار منسوب به آنها مكرّر نام رفته است . از جمله ابن النّديم در الفهرست ( تأليف سال 377 ) از كتابهاى ارطاميدورس ، النّوم و اليقظة اثر فرفوريوس ، الانذارات النّوميّة اثر ابو سليمان منطقى ، كتاب ابراهيم بن بكوس ، و تعبير الرّؤياهاى ابن سيرين و كرمانى و فيريانى و ابن قتيبه نام برده است . حبيش تفليسى هم در مقدّمهء « كامل التّعبير » « 2 » نام عدّه‌اى ازين آثار را بدين شرح مىآورد : « . . . و بر نسق حروف معجم تأويل خوابها به پارسى واضح به هم جمع آوردم از كتابهاى معبّرين كه در علم نفيس و مشهور و معروف بود : چون كتاب اصول دانيال حكيم و كتاب تقسيم جعفر صادق و كتاب جوامع محمّد بن سيرين و كتاب دستور ابراهيم كرمانى و كتاب ارشاد جابر مغربى و كتاب تعبير اسمعيل بن اشعث و كتاب كنز الرّؤياى مأمونى و كتاب تعبير عبدوس و كتاب تعبير جاحظ بن اسحق و كتاب حل الدّلائل فى المنامات و كتاب التعبير و كتاب ايضاح التّعبير [ فخرى و كتاب كافى الرّؤيا و كتاب تعبير معروف ] طاموسى « 3 » و كتاب مقرمط الرّؤيا و كتاب تحفة الملوك و كتاب خالد اصفهانى و كتاب تقدمة التّعبير و كتاب حقائق الرّؤيا و كتاب وجيز محمّد بن شاهونه ] « 4 » و كتاب متفرّق از

--> ( 1 ) - از انتشارات انستيتو فرانسوى دمشق ( 1964 ) . ( 2 ) - من معرفى اين كتاب را جداگانه تحت عنوان « اندر فوائد لغوى كامل التعبير » در « مجموعهء مقالات تحقيقى خاورشناسى اهداء به هانرى ماسه » Orientalisme خ langes d ؟ Me ( تهران ، انتشارات دانشگاه تهران ، 1342 ) نوشته‌ام . ( ص 1 - 9 ) ( 3 ) - چاپى : طاووس . ( 4 ) - چاپى : ساهونه