نه مصر و نه شام و نه عربستان هيچيك عهد شوكت و زمان سلطنتى در تواريخ قريبهء خود به ياد نداشتند . در مصر و شام مردمان بسابقهء تاريخى خود رجوع ميكردند همواره ولايات خود را تابع يكى از دول معظمه مثل روم و بيزانس ميديدند كه از راه بر آن‌جا فرمانروائى ميكرده‌اند . در عربستان نيز بطوريكه از آثار پيداست هيچگاه استقلال و سلطنتى وجود نداشته است . اسلام با قبايل عربستان معاملهء ممالك مستقل نكرده بلكه در آنان به چشم طوايف نيمه مستقل ديد و طوايفى كه نخست باطاعت اسلام درآمدند از مكنت بيگانه و از شركت و جلال عارى بودند مورخان قديم در باب فقر و بىخبرى عرب از مال و دولت حكاياتى نوشته و راه مبالغه پيموده‌اند . تا زمانى كه دولت بيزانس برپاى بود هرچند مسلمانان بر بعض ايالات معتبر ساحلى آن دولت دست يافتند لكن هيچوقت خلفاء اسلام جانشينى قيصران روم را ادعا نميكردند . اما خلفا پس از عروج بر اريكهء سلطنت ايران و ارث شاهنشاهانى شدند كه قرن‌ها در برابر صولت قيصران ايستاده و عالم را بين خود و دولت روم تقسيم كرده بودند . نويسندگان يهود در عهد عباسيان بغداد را بابل نوشته‌اند و اين تسميه اشاره است بدانچه سبق ذكر يافت يعنى مقصود آن بود كه دولت شاهنشاهى ايران كماكان در بغداد قائم است و حوادثى كه با ظهور اسلام رخ داده بمثابهء تبديل خاندان سلاطين بوده و در اصل عظمت دولت تغييرى راه نيافته است بغداد را مظهر غاصبيت خلفاء و اخلاس قدرت شاهان ايران نميدانستند بلكه محل تجديد جلوهء شوكت و اقتدار شهرياران عجم مىپنداشتند . در بعض تواريخ هارون الرشيد را مانند يكى از شاهنشاهان ايران وصف و مدح كرده‌اند « 1 » . يكى از نمونه‌هاى روشن و علائم پر معنى كه در اين موضوع برجاست قصيدهء بحترى است كه در وصف ايوان كسرى سروده است . خرابه طاق كسرى امروز هم جالب نظر و باعث حيرت سياحان است مستر كوپر « 2 » در 1894 نوشته است كه طاق كسرى در همين وضع اندراس و ويرانى هم محير العقول است : « نخستين بار كه از سمت مغرب ايوان كسرى در نظر ما ظاهر شد شبيه ببرجى عظيم از كارهاى نورمان بود كه بر طاقى بسيار بزرگ استوار باشد در اطراف اين قصر باشكوه كلبه‌هاى حقير و خيمه‌هاى ناچيز عرب ديده مىشد » بحترى خود ادعا كرده است كه از قبيلهء طى است و اين طايفه يكى از مهمترين قبايل عرب بشمار آمده وصيت عظمت آن در اخبار چندين عشيرهء عرب مذكور است . بحترى در اكثر قصايد خود بسبكى سخن رانده است كه بگمانش شعراء قديم عرب آنطور سخن

--> ( 1 ) Mon . Germ . Hist . 1196 ( 2 ) Cowper