اما الفرس فأهل الشرف الشامخ و العز الباذخ و اوسط الامم دارا و اشرفهم اقليما و اسوسهم ملوكا تجمعهم و تدفع ظالمهم عن مظلومهم و تحملهم من الامور على ما فيه حظهم على اتصال و دوام و احسن التئام و انتظام و خواص الفرس عناية بالغة بصناعة الطب و معرفة ثاقبة به احكام النجوم . ابن العبرى صاحب مختصر الدول . الفرس اهل سياسة و سلطان و قد انشاؤا الدول و ساسوا الناس و وضعوا الاحكام من قديم الزمان و ضخمت دولتهم و قويت شوكتهم حتى حاربوا اليونان و الرومان و نبع فيهم القواد و العلماء و الحكماء و ترجموا العلم و الفلسفة و كان لهم شأن كبير فى التاريخ القديم . . . و على اصطخر عاصمه الفرس القدماء و غيرها من بقايا مدنهم القديمه نقوش كتابية مثل التى خلفها الفراعنة و اليونان و الرومان و غيرهم . تاريخ تمدن اسلامى . انتهى الفرس من قديم الزمان بالعلم و الادب و نبغ منهم الشعراء و الفلاسفة و الحكماء و الاطباء يوم كانت اروبا لا تزال محجوبة بظلمات الجاهلية حتى اذا ظهر الاسلام و دخلت بلاد فارس فى حوزتهم كان الفرس من اكبر العمل الفعالة فى نشأة التمدن الاسلامى . جرجى زيدان . و كان يقول على بن الحسن عليه السلام انا ابن الخيرتين . لان جده رسول اللّه و امه بنت يزدجرد الملك . از بحار الانوار مجلسى . اهل الخورنق و السدير و بارق * و القصر ذى الشرفات من سنداد . از كتاب سنى ملوك الارض . قالت الروم نحن لا نملك من يحتاج الى الاستشارة و قالت الفرس نحن لا نملك من يستغنى عن المشورة . محاضرات راغب اصفهانى . اين نكته جالب توجه است كه عقيدهء وحدت در دو مملكت مختلف ايران و هند به دو شكل ظاهر شد و دو نتيجهء دگرگون داد همانطور كه عقيدهء وحدت در ايران نتيجهء اخلاقى بخشيد در هند موجد يك نتيجهء فلسفى گرديد بديهى است اين تأثيرات مقتضى و موافق طبايع اين دو ملت بود زيرا ايرانيان قديم مردمان كارى و شجاع و خواستار خوشى و زندگانى نيك بودند و هندوان آسايش فكر و خيالات فلسفى و انزوا را بر آن ترجيح ميدادند . آب و هواى اين دو مملكت نيز در خصايص روحى و اخلاقى آنان دخالت كلى داشت زيرا آب و هواى ملايم هند و مزارع بسيار زندگانى هندوان را آسان ساخته و هيچ اشكالى از براى آنان متصور نبود تا در زندگانى با آن مبارزه كنند . برعكس آب و هواى ايران و زمين پر از كوه و تپه و زندگانى مشكل ايرانيان را بر آن داشت كه به سختى با بدى و زشتى بجنگند و از براى فيروزى اهورامزدا را پشت و پناه خود قرار دهند .