على اكبر دهخدا

1318

امثال و حكم ( فارسى )

گل است سعدى و در چشم دشمنان خار است هنر به چشم عداوت بزرگتر عيب است . . . ) سعدى . گل با خار است . تمثل : تا سنانش ز عدو گلگون شد * گشت معلوم كه گل با خار است . اخسيكتى . بىشدت فنا نبود راحت بقا * آرى شكفته گل نبود بىخلنده خار . عبد الواسع جبلى . رجوع به : گنج و مار : . . . ، شود . گل با خار است و صاف با دردى سعدى سپر از جفا نيندازد . . . ) سعدى . رجوع به : گنج و مار . . . ، شود . گل بايد پيش گل باشد ( يا ) پيش گل برود . چون گلى به كسى دهند بمزاح يا تأدب گفته مىشود . گل بدست دارى مبوى . نهايت شتاب كن . تمثل : اگر دسته دارى بدستت مبوى * يكى تيز كن مغز و بنماى روى . فردوسى . خيز و مبوى ار بدست دارى سنبل * خيز و منوش ار به كار دارى ساغر . قاآنى . رجوع به : آب در دست دارى . . . ، شود . گل بر سر دارى مشوى . سخت شتاب كن . تمثل : كه يكتن سر از گل مشوئيد پاك * ندانيد باز از بلندى مغاك . فردوسى . اگر گل بر سرستت تا نشوئى * بيادى بشكفان گلزار ما را . مولوى . كه گر گل بسر دارى اكنون مشوى * يكى تيز كن مغز و بنماى روى . فردوسى . رجوع به : آب در دست دارى . . . ، شود . گل بريزد بوقت سيرابى . سعدى . نظير : فواره چون بلند شود سرنگون شود . رجوع به : اذا تم امر . . . ، شود . گل بشكفد چو همنفس صبحدم شود جان خوش شود چو نور پذيرد زراى تو . . . ) سيد حسن غزنوى . گل ببوستان بردن . تمثل : گل آورد سعدى سوى بوستان * به شوخى و فلفل بهندوستان . سعدى . رجوع به : زيره بكرمان . . . ، شود . گل بود بسبزه نير آراسته شد زان سبزه كه بر عارض تو خاسته شد . * تا ظن نبرى كه حسن تو كاسته شد در باغ رخت بهر تماشاى دلم . . . ) عمعق بخارى .