على اكبر دهخدا
907
امثال و حكم ( فارسى )
ز سر تا به بن بند و ريو و دروغ * درون سوى تيره برون سو فروغ . حضرت اديب . نظير : ظاهرش چون گور كافر پر حلل * وندرون قهر خدا عز و جل . باطنى همچو بنگه لولى * ظاهرى همچو كلبهء عطار . سنائى . ز سر هرچه زيادت بود آن دردسر است * ( طالب ملك قناعت چو شدم دانستم كه . . . ) ابن يمين . ز سنگ حادثه برج سپهر را چه خلل * ز باد ناميه شمع ستاره را چه زيان . سلمان ساوجى . ز سوداى بزرگان هيچكس نقصان نمىبيند . نظير : جاور ملكا او بحرا . ز سوگند و پيماننگر نگذرى * گه داورى راه كژ نسپرى . اسدى . ز شاخ آهو هرگز مدار چشم ثمر * ( به خاك دانش هرگز مكار تخم اميد . . . ) قاآنى . ز شاخ خشك چه دارى اميد برگ و ثمر * ز خنگ بيد چه خواهى نشاط ريحانى . كمالى . ز شادى كه فرجام آن غم بود * خردمند را آز آن كم بود . فردوسى . ز شاعر زنده مىماند بگيتى نام شاهان را * فروغ از رودكى دارد چراغ دودهء سامان . ابن يمين . رجوع به : از عنصرى . . . ، شود . ز شاعرى چه بد آمد جرير واعشى را * ( چرا بشعر مجرد مفاخرت نكنم . . . ) ظهير . ز شاهان مرا ديده بر ديدن است * ز تو داد و از من پسنديدن است . فردوسى . ز شاهان نبايد گزافه سخن * ( بكاووس گفتا كه رستم چه كرد كز ايران برآوردى امروز گرد * فراموش كردى ز هاماوران وز آن كار ديوان مازندران * كه گوئى ورا زنده بردار كن . . . ) فردوسى . ز شاه جهاندار جز راستى * نزيبد كه ديو آورد كاستى . فردوسى . ز شاه و ز درويش هركو بمرد * ابا خويش نيكى و زشتى ببرد . فردوسى . ز شب روشنائى نجويد كسى * كجا بهره دارد ز دانش بسى . فردوسى . زشت آيد درون سو شاه عريان و برون سو كوشك پرديبا . * ( چو تن جان را مزين كن بعلم دين كه . . . ) سنائى . زشت آيد گرفته چينيان احرام و مكى خفته در بطحا . * ( چو علمت هست خدمت كن چو دانايان كه . . . ) سنائى . زشت باشد خويشتن بستن بر آدم وانگهى * نقش آدم را غلاف نفس شيطان داشتن . سنائى .