على اكبر دهخدا
771
امثال و حكم ( فارسى )
طوق و داغ ترا نماز برند * فلك از گردن و جهان ز سرين . انورى . نظير : حلقه به گوش داشتن . طوق بر گردن داشتن . داغ شكم از داغ عزيزان بدتر است . در توبيخ كودكانى كه براى خوردنى گريند گويند . دال نيز چو ذال است در كتابت ليك * به ششصد و نود و شش كمست دال از ذال . ( كه . . . ) انورى . در حساب جمل دال چهار و ذال هفتصد است . رجوع به : زمرد و گيه سبز هر دو . . . ، شود . دامن از كجا آرم كه جامه ندارم . سعدى . نظير : ايدريغا گر بدى پيه و پياز * په پيازى كردمى گر نان بدى . دامن با كسى بستن . با او دايم همراه و قرين بودن غريبى مى چه خواهد يا رب از من * كه با من روز و شب بسته است دامن . ناصر خسرو . رجوع به : فقرهء بعد شود . دامن بدامن دوختن يا ، بستن يا ، گره گردن . يار و همدست شدن . مثال : هميشه آخته با خنجر جفا خنجر * هميشه دوخته با دامن وفا دامن . قطران . دليروار بدشمن چنان رود گوئى * مگر بدوستى آنجا گره زند دامن . سوزنى . دشمن من اين تن بد مهرمست * كرده گره دامن بر دامنم . ناصر خسرو . بنفشه موى مرا خاك برگشاده گره * تو با بنفشه عذاران گره زده دامن . عمعق بخارى . نگرفت دست فتنه گريبان هيچكس * تا در نبست عشق تو دامن بدامنش . ظهير . دامن بدندان گرفتن . تيز گريختن . تمثل : بچابكتر از خود مينداز تير * چو افتاد دامن بدندان بگير . سعدى . بر ما خبر خاك كف پاى تو گفتند * دامن بگرفت اشك بدندان و روان رفت . كمال خجند . گرفته دامن گردون بدندان * ستاره در پى حكمت روان باد . كمال اسمعيل . دلش را خار غم در دامن آويخت * خرد دامن بدندان كرد و بگريخت امير خسرو . رجوع به : جامه بدندان گرفتن ، شود . دامن بر كمر زدن . ( يا ) دامن همت بر كمر زدن ( يا ) دامن مردى بكمر زدن . مثال : در طلب دانش و دين چندگاه * دامن مردى بكمر برزنم . ناصر خسرو . دامن در دامن بستن . نهايت گرم يكديگر را يارى دادن . مثال : و مردم فراز آوردند پنجاه هزار سوار نيك و حجت گرفتند با يكديگر كه جانرا ببايد زد كه اين لشكر ميآيد كه از همگان انتقام كشد گفتند دامن در دامن بنديم و آنچه جهد آدميست بجاى آريم . ابو الفضل بيهقى . رجوع به : دامن بدامن بستن ، شود .