باب خاء . خار است نخست بار خرما * ( از جور رقيب تو ننالم . . . ) سعدى . خار با خرماست . نقل از قرة العيون . تمثل : ز خوارى عز بدست آور كه باشد رنج با راحت * ز طاعت خلد حاصل كن كه باشد خار با خرما . فخر الدين مطرزى . درخت خرما صد خار زشت دارد و خشك * اگر دو شنگله خرماى خوب و تر دارد . ناصر خسرو . صعب باشد پس هر آسانى * نشنيدى كه خار با خرما است . مسعود سعد . همه وقتى نشايد خورد جام شادى ار وقتى * غمى آيد بخور ز انرو كه باشد خار با خرما . سلمان ساوجى . نظير : فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً . رجوع به : از پى هر گريه آخر خنده‌اى . . . و اندر پس هر خنده . . . ، شود . خار بگلستان بردن . تمثل : لايق نبود قطره بعمان بردن * خار و خس صحرا بگلستان بردن اما چه توان كه رسم موران باشد * پاى ملخى نزد سليمان بردن . رجوع به : زيره بكرمان . . . ، شود . خار بن گرچه رست و بالا كرد * سر او را سپهر و الا كرد تو طمع زو مدار ميوه و گل * يار بد هست بابت سر پل نه از او ميوه خوب و نه سايه * نه از او سود خوش نه سرمايه . سنائى . خارجست از هرچه انسانى كسى كو دعويش * نيست مقرون با دليل مستقيمى متقنى . حضرت اديب . خار جفت گل است و خمار جفت نبيد . * ( بعيش ناخوش او در زمانه تن درده كه . . . ) سنائى . رجوع به : گنج و مار . . . ، شود . خار در جان شكستن . تمثل : مهر تو دوستان را در دل شكفته گل * كين تو دشمنان را در جان شكسته خار . انورى . خار در موزهء كسى افتادن . بوسواس و خار خارى يا هراس و بيمى دچار شدن . تمثل : و خبر ببرادرش والى مكران برسيد خار در موزه‌اش افتاد سخت بترسيد . ابو الفضل بيهقى . نظير : كيك در شلوار افتادن . ريگ در كفش ، ريگ در موزه افتادن . خار را در چشم ديگران مىبيند و شاه تير را در چشم خود نمىبيند . نظير : كيف تبصر القناة فى عين اخيك و لا تبصر الجذل فى عينك . حديث ، كيف تبصر القذى فى عين اخيك و تدع الجذع المعترض فى عينيك . يعد فى مثل الصؤاب و فى عينيه مثل الجره . الا ايهذا اللائمى فى خليقتى * هل النفس فى ما كان منك تلوم