الزمخشري

177

مقدمة الأدب ( فارسى )

قوائم و سَلَخَ الشَّهْرَ بپايان رسيد ماه را 7 كذرانيد ماه را 5 سَلَخَ الشَّهْرُ به آخر رسيد ماه سَلْخًا [ شَدَخَ ] شَدَخَ بخراشيد سرش را 7 سرش را بكوفت شَدْخًا 5 الشَّدْخُ سر شكستن و فراخ شدن سپيدئ روى اسب [ شَمَخَ ] شَمَخَ الجَبَلُ بلند شد كوه 6 عَلِىَ و شَمَخَ بأَنْفِهِ تكبّر كرد شَمْخًا [ فَسَخَ ] فَسَخَ البَيْعَ باز افكند بيع را 6 باطل كرد بيع را ، أَبْطل ، فرَق فَسْخًا [ لَطَخَ ] لَطَخَهُ بيالود او را 5 بماليد او را لَطْخًا [ مَسَخَ ] مَسَخَهُ اللّه قِرْدًا كبى كردانيد او را خداى 5 بوزينه كردانيدش خداى مَسْخًا [ نَسَخَ ] نَسَخَ الكِتَابَ بنبشت كتاب را نَسْخًا و هي النُّسْخَةُ ( ف ) و النُّسَخُ جمع و نَسَخَ اللَّهُ الآيَةَ بالأُخرى أزالَ حُكْمَها [ نَضَخَ ] نَضَخَ الماءُ آب از چشمه بيرون آمد برشح 7 بسيار شد آب نَضْخًا د [ جَحَدَ ] جَحَدَهُ حَقَّهُ منكِر شد حقش را 5 انكار كرد حق ويرا 6 انْكره ، ردَّه و جَحَدَهُ بِحَقِّهِ مترادف جَحْدًا و جُحُودًا [ جَهَدَ ] جَهَدَهُ برنجانيد او را 6 آذَاه ، أَتْعبه جَهْدًا [ مَهَدَ ] مَهَدَ الفِرَاشَ بكسترانيد پستر را 5 نرم كرد پستر را 6 بسَط مَهْدًا ذ [ شَحَذَ ] شَحَذَ النَّصْلَ تيز كرد پَيْكان را 6 حدَّده 7 رشن كرد پيكان را شَحْذًا ر [ بَحَرَ ] 6 بَحَرَ النَّاقَةَ أي شَقَّ أُذُنَها بَحْرًا و منه البَحِيرَةُ الناقة المشقوقة أُذُنها [ بَهَرَ ] بَهَرَهُ غالب شد بر وى بَهْرًا [ ثَأَرَ ] ثَأَرْتُ القَتِيلَ كينه كشيدم از كشته 6 أي قتلتُ القاتلَ لأجل المقتول 7 قصاص كردم كشندهء او را و ثَأَرْتُ بِهِ قَاتِلَهُ مترادف ثَأْرًا و فُلَانٌ ثَأْرِى فلان كشندهء خويش منست 7 فلان ثار منست [ جَأَرَ ] جَأَرَ العِجْلُ بانك كرد كوساله و جَأَرْتُ إِلَى اللَّهِ زارى كردم بخداى 5 أي رفعتُ صوتي مع استغاثة و تضرّع 6 تضرَّعتُ جُؤَارًا [ جَهَرَ ] جَهَرَ بالقِرَاءَةِ آواز برداشت به خواندن 7 آشكار كرد بخوندن جَهْرًا [ دَحَرَ ] دَحَرَهُ براند او را 5 دور كرد او را 6 طرَده دَحْرًا و دُحُورًا [ دَخَرَ ] دَخَرَ خوار شد 6 ذلَّ دَخْرًا و دُخُورًا [ ذَخَرَ ] ذَخَرَ الشَّىْءَ پنهان كرد چيز را 6 جعله خُفْيةً ذَخْرًا و و هو الذُّخْرُ چيز پنهان كرده و الذَّخِيرَةُ مترادف [ ذَعَرَ ] ذَعَرَهُ بترسانيد او را 6 خوَّفه ذَعْرًا [ ذُعْرًا ] معا و امْرَأَةٌ ذَعُورٌ زن ترسان 6 التى تخاف من الريبة [ زَخَرَ ] زَخَرَ البَحْرُ بسيار آب شد دريا 6 پُر شد دريا 7 موج زد دريا زَخْرًا و زَخِيرًا [ زَهَرَ ] زَهَرَ السِّرَاجُ روشن شد چراغ 6 روشن تافت چراغ زُهُورًا [ سَأَرَ ] سَأَرَ سُؤْرٌ فى الإِنَاءِ باقى ماند آب در خنور 6 باقى آب پس خوردن ماند در خنور سُؤُورًا و جَاءَ فُلَانٌ و سَائِرُ النَاسءَ لم يَجِيؤُا بيامد فلان و ديكر مردمان نيامدند [ سَحَرَ ] سَحَرَ عَيْنَهُ جادوى كرد چشمش را 6 اغْلَقَ سَحْرًا [ سَعَرَ ] سَعَرَ النَّارَ بفروخت آتش را 5 برفروخت آتش را سَعْرًا [ شَغَرَ ] شَغَرَ الكَلْبُ پاى برداشت سك براى كميز كردن 5 پاى برداشت سك در وقت بول كردن شَغْرًا [ شَهَرَ ] شَهَرَهُ بكذا مشهور كرد اورا بفلان چيزى شُهْرَةً و شَهَرَ عَلَيْهِ السِّكِّينَ بكشيد بر وى كارد را 6 سلَّ شَهْرًا [ صَهَرَ ] صَهَرَ الشَّحْمَ بكداخت پيه را 6 أذابَه صَهْرًا [ ظَهَرَ ] ظَهَرَ السَّطْحَ بر بام شد 6 رَكِبَ ، صعِد ظَهْرًا