الزمخشري

129

مقدمة الأدب ( فارسى )

نَظَرًا و نَظَرانًا و هو المَنْظَرُ نظركاه 5 خوب‌روى و هو المَنْظَرَانِيُّ مرد خوب‌روى 5 مترادف و نَظَرَهُ مهلت داد او را نَظِرَةً [ نَقَرَ ] نَقَرَ الطَّائِرُ الحَبَّ بچيد مرغ دانه را [ نَقَرَ ] و نَقَرَ الخَشَبَةَ بكَنْد چوب را 5 نقش كرد چوب را و نَقَرَ الرَّحَا آسياه برازيد 7 نَقَرَ الرَّحَاءَ تيز كرد آسيا را و هو المِنْقَارُ خايسك آسيازن و نَقَرَ فى النَّاقُورِ دم زد در صور 7 بدميد در بوق نَقْرًا [ هَجَرَ ] هَجَرَهُ رها كردش هَجْرًا و هِجْرَانًا و هِجْرَةً و هَجَرَ بِيهوده كفت 5 فُحش كفت هَجْرًا ز [ بَرَزَ ] بَرَزَ بِرون شد 7 پيدا شد بُرُوزًا [ حَجَزَ ] حَجَزَهُ بازداشت او را و حَجَزَ بَيْنَ الشَيْئَيْنِ بازدارنده شد ميان دو چيز حَجْزًا و بَيْنَهُمَا حَاجِزٌ ميان دو بازدارنده است 5 بينهما مَانِعٌ [ رَجَزَ ] رَجَزَ الشَّاعِرُ شاعر رَجَزْ كرد 5 نيم بيت كفت شاعر 7 شعر كوتاه كفت شاعر رَجْزًا و هو الرَّجَزُ شعر كوتاه‌وزن 5 نيم بيت ، و الرَّجَزُ اسم جنس يقع على الواحد و الجمع و هي الأُرْجُوزَةُ قصيده در بَحْرِ رَجَزْ 7 قصيده به وزن كوتاه و الأَرَاجِيزُ جمع [ طَنَزَ ] طَنَزَ بِهِ فسوس داشت بوى 7 افسوس كردش طَنْزًا س [ بَأَسَ ] بَأَسَ درويش شد يَبْؤُسُ و بَئِسَ مترادف يَبْأَسُ و بَؤُسَ مترادف يَبْؤُسُ بُؤْسًا و هو بَائِسٌ درويش [ حَرَسَ ] حَرَسَهُ نكاه داشت او را حِرَاسَةً و هو حَارِسٌ نكاه‌بان و هم حُرَّاسٌ جمع و حَرَسٌ مترادف و أَحْرَاسٌ جمع [ خَمَسَ ] خَمَسَ القَوْمَ پنج‌يك از مردمان ستد 7 پنجم مردمان شد خَمْسًا [ دَرَسَ ] دَرَسَ الكِتَابَ بخواند نامه را دَرْسًا و دِرَاسَةً و دَرَسَ الطَّعَامَ بكوفت غَلَّه را 5 بكوفت غلّه را و كندم كرد خوشه و دَرَسَتِ الرِّيحُ الدَّارَ باد خانه را نابَدِيدْ كرد 5 كهنه كرد دَرْسًا و دَرَسَتْ بنَفْسِهَا خود نابديد شد دُرُوسًا [ دَمَسَ ] دَمَسَ اللَّيْلُ تاريك شد شب دَمَسًا [ دَمْساً ] معا و لَيْلٌ دَامِسٌ شب تاريك [ سدس ] سَدَسَ القَوْمَ بستد شش‌يك از مردمان 7 ششم مردمان شد سَدْسًا [ شَمَسَ ] شَمَسَتِ الدَّابَّةُ پُشْت نداد ستور 5 نافرمانى كرد اسب شُمُوسًا و شِمَاسًا و هي شَمُوسٌ ستور پشت نا دهنده [ نَعَسَ ] نَعَسَ بغنود نُعَاسًا [ نَكَسَ ] نَكَسَ رَأْسَهُ نِكُوسَار كرد سرش را نَكْسًا ش [ فَرَشَ ] فَرَشَ الفِرَاشَ بكُسْتَرْد پِسْتَر را فَرْشًا و هو الفَرْشُ پِسْتر و المِفْرَشُ [ المَفْرَشُ ] معا مترادف و المَفَارِشُ جمع [ نَفَشَ ] نَفَشَ الصُّوفَ بزد پشم را و نَفَشَتِ الغَنَمُ كوسپندان بشب بچراكاه شدند 7 بچراكاه شد كوسفندان بشب بىشُبَان نَفَشًا و نِفَاشًا 7 و نُفُوشًا [ نَقَشَ ] نَقَشَ الشَّيْءَ نكار كرد چيز را و نَقَشَ الشَّوْكَةَ مِنْ رِجْلِهِ 5 بِالمِنْقَاشِ بيرون كرد خار را از پاى او 5 بمنقاش نَقْشًا ص [ خَرَصَ ] خَرَصَ دروغ كفت خَرْصًا و هم الخَرَّاصُونَ دروغ‌كويان و خَرَصَ النَّخْلَ حَزْر كرد درخت خرما را خِرْصًا [ خَرْصاً ] معا [ خَلَصَ ] خَلَصَ لَهُ الشَّىْءُ خالص شد او را چيز و هي الخُلَاصَةُ خالص‌ترين چيز و هم خَالِصَتِي دُوسْتَان خالص من و خَلَصَ إِلَيْهِ كَذَا رسيد بوى فلان چيزى