الزمخشري
130
مقدمة الأدب ( فارسى )
خُلُوصًا [ خَمَصَ ] خَمَصَ بَطْنُهُ باريك شد شكم او 5 باريك شد ميان او يَخْمُصُ خَمْصًا و مَخْمَصَةً و هو خَمْصَانٌ باريك شكم مرد 5 بفتح الخاءِ باريكميان و هي خَمْصَانَةٌ زن باريكشكم از كُرْسنكى 5 زن باريكميان و خَمِصَ مترادف يَخْمَصُ و خَمُصَ مترادف يَخْمُصُ خُمْصًا و خُمُوصَةً و هو خُمْصَانٌ مرد باريكشكم يا كُرْسِنه 5 باريك ميان و خَمِيصُ البَطْنِ مترادف 5 نزار از كرسنكى ، ضَامِرٌ من الجوع و هي خُمْصَانَةٌ زن باريكشكم يا كرسنه 5 زن باريكميان و خَمِيصَةُ البَطْنِ مترادف و هُمْ و هُنَّ خِمَاصٌ [ رَقَصَ ] رَقَصَ پاى كوفت رَقَصًا [ رَقْصاً ] معا و رَقَصَانًا [ نَقَصَ ] نَقَصَهُ كم كردش نَقْصًا و نَقَصَ بنَفْسِهِ خود كم شد نُقْصَانًا و مَنْقَصَةً ض [ حمض ] حَمَضَ ترش شد و حَمُضَ مترادف حَمْضًا و حُمُوضًا [ رَكَضَ ] رَكَضَ الدَّابَّةَ برِجْلَيْهِ بزد ستور را به دو پاى خود و ركض البَعيرُ برِجْلِهِ بزد اشتر بپاى خود رَكْضًا [ غَمَضَ ] غَمَضَ الكَلَامُ پوشيده شد سخن 5 تاريك شد سخن و غَمُضَ مترادف غُمُوضًا [ نَفَضَ ] نَفَضَ الثَّوْبَ بيفشاند جامه را 5 بفشاندش و نَفَضَ الشَّجَرَةَ بيفشاند درخت را 5 بفشاندش و هو النَّفَضُ ميوهء افشانده و نَفَضَتْهُ الحُمَّى بلرزانيدش تب نَفْضًا [ نَقَضَ ] نَقَضَ العَهْدَ و البِنَاءَ بشكست پَيْمَان را و بنا فرو كرد نَقْضًا ط [ بَسَطَ ] بَسَطَهُ بكستردش بَسْطًا و هي البَسِيطَةُ جاى كسترده 5 البَسْطَةُ زيادتى [ سَعَطَ ] سَعَطَهُ فرو چكانيد دارو را 5 يعنى ويرا روغن كرد يَسْعُطُهُ [ يَسْعَطُهُ ] معا سَعْطًا و هو المُسْعُطُ دارودان [ سَقَطَ ] سَقَطَ بيفتاد سُقُوطًا و هو مَسْقِطُ الرّأْسِ جاى زادن و رَجُلٌ سَاقِطٌ مردى فرومايه [ فَرَطَ ] فَرَطَ إِلَى الحَوْضِ پيش رفت سوى حوض و هو الفَرَطُ پيشرونده 5 پيش دويده و فَرَطَ عَلَيْنَا ناكاه آمد بر ما فَرْطًا [ لَقَطَ ] لَقَطَ الشَّيْءَ برچيد چيز را لَقْطًا و لِقَاطًا و هي اللُّقَطَةُ [ اللُّقْطَةُ ] معا چيزى برچيده و اللَّقَطُ جمع [ مَرَطَ ] مَرَطَ شَعَرَهُ بريزانيد مويش يَمْرُطُ مَرْطًا و مَرِطَ بِنَفْسِهِ خود موى ريزيده شد مرد يَمْرَطُ مَرَطًا و هو أَمْرَطُ موى ريزيده [ مَشَطَ ] مَشَطَ الشَّعَرَ شانه كرد مويرا مَشْطًا [ نَقَطَ ] نَقَطَ المُصْحَفَ نقطه زد كُرَاسه را نَقْطًا و هي النُّقْطَةُ ( ف ) 5 قَطْرَه و النُّقَطُ جمع ع [ طَلَعَ ] طَلَعَتِ الشَّمْسُ برامد آفتاب 5 طُلُوعًا و مَطْلَعًا و هو المَطْلَعُ [ المَطْلِعُ ] معا جاى آفتاب برامدن 5 بالفتح أفصح و طَلَعَ عَلَى القَوْمِ برامد بر مردمان 7 ديدهور شد بر مردمان طُلُوعًا [ فَقَعَ ] فَقَعَ اللَّوْنُ روشن شد لون 5 بكرديد لون يَفْقَعُ [ يَفْقُعُ ] معا فَقْعًا و فُقُوعًا غ [ بَزَغَ ] بَزَغَتِ الشَّمْسُ برامد آفتاب 5 طلعَتْ بُزُوغًا [ بَلَغَ ] بَلَغَهُ برسيدش 7 رسيد بوى و بَلَغَ إِلَيْهِ مترادف بَلَاغًا و بُلُوغًا و شَىْءٌ بَالِغٌ چيزى رسيده [ سَبَغَ ] سَبَغَ الثَّوْبَ تمام شد جامه يَسْبَغُ [ يَسْبُغُ ] معا سُبُوغًا [ صَبَغَ ] صَبَغَ الثَّوْبَ رنك كرد جامه را يَصْبَغُ [ يَصْبُغُ ] معا صَبْغًا و صُبَاغَةً و هو الصِّبْغُ رنك و صِبْغَةُ اللّهِ دِين خداى 7 كيش خداى [ فَرَغَ ] فَرَغَ مِنَ الشُّغْلِ فارغ شد از كار يَفْرُغُ [ يَفْرَغُ ] معا و فَرِغَ مترادف يَفْرَغُ فَرَاغًا و فُرُوغًا 7 و فَرَاغَةً [ مَضَغَ ] مَضَغَ العِلْكَ بخاييد علك را