جهالت نباشد مانعى نخواهد داشت . ( كليات ص 46 ) قَدرِ مُتَيقَّن - ( اصطلاح فقهى ) . اگر در موردى حكمى بر خلاف قاعده باشد بايد اقتصار به همان مورد نموده و آن را بامثال مورد سرايت نداد بلكه اشباه و نظائر آن تابع حكم قاعده خواهد بود مثلا ثبوت شفعه حكمى است مخالف با قاعدهء سلطنت پس بايد اقتصار بمورد حكم كه عبارت از عدم تعدد شركاء است نموده و بگوئيم در جائى كه شركاء متعدد باشند شفعه جارى نيست - پس اگر بموجب دليل حكمى براى موضوعى ثابت شود خواه موافق قياس باشد يا مخالف بايد اقتصار به همان موضوع كرده و تعدى به غير آن ننمود . با منصوص بودن علت حكم مثل تعليل حرمت خمر باسكار ممكن است حكم حرمت را بساير مسكرات سرايت داد . ( كليات حقوق ص 3 ) قدسيات - ( اصطلاح ادبى ) نزد بلغاء آنست كه شاعر در شعرش از كلمات قدسى آرد بر سبيل حكايت ( از كشاف ص 1188 ) قَدَريَّه - ( اصطلاح فلسفى ) قدريه كسانى را گويند كه امور و اتفاقات و افعال را تابع قدر الهى ميدانند و گويند آنچه مقدر است كائن است و بشر هيچ نوع اختيارى ندارد زيرا آنچه بايد بوقوع پيوند در عالم نفس كليه معين و محدود و مشخص شده است چنان كه طائفه از متكلمان ( معتزله ) گويند خير و شر تابع قدر است و در افراد انسانى هيچ نوع اختيارى نيست بعبارت ديگر قدرى مذهب در يك معنى همان جبرى مذهب است ( دستور ج 3 ص 59 و رجوع شود به مجموعه دوم مصنفات ص 2 - 3 ) . و رجوع شود به معتزله ابن حزم اندلسى گويد : ظاهرا معبد جهنى يكى از بزرگان اين فرقه است ، بعضى گفته‌اند اين قاعده را نخست و اصل بن عطا بوجود آورده است . مخالفان قدريه گويند : حضرت رسول فرموده‌اند « القدرية خصماء الله » ( از ابن حزم ج 1 ص 54 ) و بديهى است كه اين روايت مجعول است لكن بهر حال اظهار اين گونه عقايد خلاف صريح نظامات شريعت است . قدم - ( اصطلاح فلسفى ) قدم مقابل حدوث و قديم مقابل حادث است رجوع به حادث و حدوث شود ( شرح منظومه ص 75 ) در نزد صوفيان سابق حكم حق است بر بنده در ازل . قُدَماءِ خَمْسَه - ( اصطلاح فلسفى ) در ميان فلاسفهء يونان كسانى بودند كه اساس جهان وجود را قدماء خمسه ميدانستند و قائل به پنج مبدأ قديم بودند كه عبارت‌اند از بارى تعالى ، نفس ، هيولى ، دهر و خلاء و تعبير ديگر از قدماء خمس بدين ترتيب است بارى تعالى ، نفس كليه ، هيولاى اولى ، مكان و زمان مطلق . ( بحار ج 14 ص 54 - رسائل فلسفيه زكرياى رازى ص 171 ، 197 - زاد المسافرين ص 72 ) . عقيده بقدماء خمسه را بعضى