طبيعت ارسطو شرحى نوشته است ، در مسائل منطقى و مقولات رسائلى دارد . در تقريب بين مشائيان و متكلمين كتابى نوشته است ، در فقه كتابها و رسائلى دارد . وى در عين حال كه متهم به الحاد و زندقه شد و در شرح خود بر ارسطو از حد فلسفهء محض خارج نشده است مع ذلك كتاب ( التقريب بين المشائيان و المتكلمين و فصل المقال فيما بين الحكمة و الشريعة من الاتصال ) او حاكى از توجه وى است به مسائل كلامى . وى در كتاب اخير فرق مختلف معتزلى ، باطنى ، حشويه و اشعرى را مورد نقد و بحث قرار داده است . بر غزالى عيب گرفته است و كتاب « تهافت التهافت » را بر رد كتاب « تهافت الفلاسفهء » غزالى نوشته است . كلام مدوَّن مباحث اهل جدال و كلام و مذهب اعتزال بدوا بطور پراكنده و غير مدون مطرح مىشد و چنان كه اشارت رفت كلمات قرآنى را كه مربوط به خلقت و آفرينش جهان و صفات خدا بود مانند : قديم ، عليم ، قاهر ، قوى ، رحيم و بالاخره ساير اسماء الحسنى را مورد بحث و جدال قرار ميدادند به اضافهء مسألهء نبوت عامه و خاصه و جز آنها . لكن متدرجا اين مسائل را به صورت رساله‌هائى درآوردند . گويند : و اصل ابن عطا و ابى هاشم رساله‌هاى متعددى نوشته‌اند كه از بين رفته است . اكنون بعضى از كتب كلامى را بشرح زير بر مىشماريم : درة التنزيل و غرة التأويل ، محمد بن عبد الله اسكافى ( 240 ه ) . الانتصار و الرد على ابن الراوندى - الملحد ، ابو الحسين عبد الرحيم الخياط ( 300 ه ) . قاهره ، 1344 . تأويل مختلف الحديث فى الرد على اعداء اهل الحديث . - ابن قتيبه ( 376 ه ) . قاهره 1344 ه . الابانه فى اصول الديانه ، ابى الحسن الاشعرى ( 330 ه ) . حيدرآباد . . . احتجاج طبرسى ( متوفى 620 ) . تهران 1302 . اربعين فى اصول الدين ، ابو حامد غزالى ، قاهره . . . ارشاد الطالبين فاضل ، مقداد ، بمبئى 1303 ه . احتجاج ، سعد بن ابراهيم اشعرى ، ( متوفى 301 ) . احتجاج ، خطيب بغدادى ( متوفى 463 ه ) . مقالات الاسلاميين ، ابو الحسن اشعرى ، استانه 1349 ه . رساله فى استحسان الخوض فى الكلام ، ابو الحسن اشعرى حيدرآباد 1323 ه . الفرق بين الفرق ، عبد القاهر بغدادى اشعرى ( 429 ه ) . قاهره 1328 . الاقتصاد فى الاعتقاد ، ابو حامد غزالى ( 505 ه ) . قاهره 1327 ه . المنقذ من الضلال ، ابو حامد غزالى قاهره 1322 . ارشاد ، امام الحرمين جوينى . مصر 1950 م . الاعتصام ، ابراهيم بن موسى اللخمى الشاطبى الغرناطى .