سيد جعفر سجادى

1146

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

كفارت طعام دادن مسكينان ، يا در مقابلهء آن روزه داشتن ، پس هر كس كه صيدى كشد در حل ، و او محرم باشد ، و عاجز باشد از فديه دادن ، يا از طعام دادن ، برو بود كه روزه دارد . اگر شتر مرغ بود شصت روز ، و اگر نتواند هژده روز . و اگر خر دشتى باشد ، يا گاو دشتى سى روز . و اگر نتواند ، نه روز . و اگر آهو بود ، سه روز . و اگر محرم باشد در حرم ، كفارت وى دو چندين باشد . و اين كفارت به ترتيب باشد ، يعنى : تا از اول عاجز نشود ، دوم روا نبود ، اگر چه لفظ « او » اقتضاى تخيير مىكند . زيرا كه ما از آن بدليل عدول كرديم ، چنان كه از ظاهر ، « واو » در قول خداى تعالى : فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ ، عدول كرديم باتفاق ، و بر « او » حمل كرديم كه فايدت تخيير ميدهد . و از جملهء آن روزه‌اى كه بسبب واجب است ، روزهء دوم متعه است . دليل بر وجوب اين گفتار قول خداست : فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ، يعنى : هر كه تمتع كند بعمره يا حج ، برو بود آنچه او را آسان بود از هدى ، و اگر نيابد ، سه روز در حج روزه بدارد ، و هفت روز چون بازگردد ، آن ده روز تمام باشد . و اين در حج تمتع بود ، اول احرام بعمره گيرد ، و چون در مكه رود طواف كند ، و سعى كند ، و تقصير . آنگه حلال شود بر وى هر چه حرام بوده است مگر صيد كردن ، زيرا كه در حرم است . و از اين سبب اين را حج تمتع خوانند ، از براى آنكه وى را بود تمتع گرفتن از آنچه بر وى حرام بود . و آن سه روز كه در حج بايد داشت روز هفتم و هشتم و نهم است از ذو الحجه . و اين سه روز پياپى بايد داشت . اگر به اختيار پراكنده دارد ، با سر گيرد . و اگر باضطرار باشد ، بنا كند . اگر دو روز داشته باشد پيش از عيد ، يك روز ديگر پس از ايام تشريق بدارد . و اگر نه ، هر سه روز پس از ايام تشريق بدارد . اگر ميسر نگردد ، در راه بدارد . و اگر برين هم قادر نبود ، چون با خانهء خود آيد بر آن هفت روز پياپى دارد . و از جملهء اين روزه‌ايست روزهء كفارت اذى حلق الرس . و اين چنان است كه محرم را روا نيست ، در حال احرام ، سر تراشيدن . پس اگر وى را رنجى بود از سبب دردى ، يا ريشى ، يا غير آن ، كه از براى آن سر ببايد تراشيدن ، سر بتراشد . و آن را كفارت كند بيكى از سه چيز : به روزه يا به صدقه يا بنسك . و از ائمه هدى روايت كرده‌اند كه روزه سه روز است ، و صدقه شش مسكين را طعام دادن ، و نسك گوسفندى بود . و دليل برين قول خداست : فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ ، فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ .