الرجال و الرضا عن اخلاق الكرام » ( طبقات ص 323 ) و در خبر است كه ايمان دو نصف است نصفى صبر است و نصف ديگر شكر . و كسى كه صبر نكند بر طاعت حق حلاوت آن را نچشد و فرمودند « فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ » . در كشاف است كه صبر وادار كردن نفس است به مكاره و چشيدن تلخيها . بعضى گويند صبر انتظار فرج است از حق « وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ - و اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ - بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ » . احمد بن خضرويه گويد : « من صبر على صبره فهو الصابر لا من صبر و شكى » ( طبقات ص 103 ) . و گفته‌اند « الصبر الجميل هو الذى لا شكوى فيه الى الناس » مولوى گويد : صبر گنج است اى برادر صبر كن * تا صفا يا بى تو زين رنج كهن و در دستور است كه : صبر عبارت است از « ترك الشكوى من الم البلوى لغير الله لا اليه تعالى » . و صبر را سه درجه است : 1 صبر از معصيت 2 صبر بر طاعت 3 صبر بر بلا . و بر سه وجه است : 1 صبر عوام كه حبس نفس است 2 صبر زهاد و عباد و اهل تقوى از جهت ثواب آخرت 3 صبر عارفان كه بعضا از مكروهات لذت برند . و بر سه قسم است 1 - صبر نفس 2 - صبر قلب 3 - صبر روح و هر يك دو قسم است 1 - صبر بر مكروه 2 - صبر از مراد ( مصباح الهدايه 269 - شرح منازل ص 78 - مقدمهء نفحات ص 118 ) . در شرح كلمات بابا طاهر است كه « من لم يصبر على الطاعة بوجود المرادات لم يذق للطاعة حقايق الحلاوات » ( شرح كلمات بابا ص 186 - كشاف ص 827 ) . در آيات و روايات ديگر از صبر ستايش شده است چنان كه ميفرمايد : وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ . إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ . الصبر سعادة و السرعة ندامة ( كلمات مشايخ ) و من صبر ظفر ( كلمات قصار ) صِبغَةُ اللّه - ( عرفانى ) مأخوذ از قرآن مجيد ، نزد اهل ذوق تشبه بذات حق است در اثر رياضت و سير و سلوك و نيل به مقامات معنوى و وصول بمرتبت فناء مولانا گويد : صبغة الله است رنگ خم هو * پيس‌ها يك رنگ گردد اندرو چون در آن خم افتد و گوئيش قم * از طرب گويد منم خم لا تلم آن منم خم خود انا الحق گفتن است * رنگ آتش دارد الا آهن است رنگ آهن محو رنگ آتش است * ز آتشى ميلافد و خامش وش است