سيد جعفر سجادى

1081

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

شيخ نورانى ز ره آگه كند * با سخن هم نور را همره كند در حديث است كه : الشيخ فى قومه كالنبى فى امته شيخ كامل بود و طالب مشتهى * مرد چابك بود و مركب درگهى ديد آن مرشد كه او ارشاد داشت * تخم پاك اندر زمين پاك كاشت شيخ دانا زين عتابش گرم شد * در سخن يكباره بىآزرم شد . پارهء از تركيبات : شيخ امت ، شيخ قوم ، شيخ خانقاه ، شيخ دانش ، شيخ دانا ، شيخ الشيوخ ، شيخ الطائفه ، شيخ العرب . شَيدا - ( اصطلاح عرفانى ) شدت غليان عشق و عاشقى را گويند كه در اين مقام عاشق خود را فراموش كند و اهل جذبات را نيز گويند . عراقى گويد : هر بيدل شيدائى ، افتاد بسودائى * وندر دل من الا سودات نمىافتد از جور تو مينالد ، هر جاى كه مهجوريست * اين جور و جفا با من تنهات نمىافتد كشيده كار تنهائيم بشيدايى * ندانم اين همه غم چون كشم به تنهايى ز بس كه داد قلم شرح سرنوشت فراق * ز سرنوشت قلم نامه گشت سودايى شِير - ( اصطلاح نجومى ) يكى از صور ستارگان بود رجوع شود به سبع . شَيطان - ( اصطلاح كلامى و عرفانى ) مأخوذ از شطن ، شطونا است يعنى « بعد بعدا و شيطان گويند از جهت دورى او از خدا و گفته شده است مأخوذ است از شاط يشيط شيطا اى هلك هلاكا و آن نار غير صافيه است و ممزوج با ظلمات كفر است . ( كشاف ص 866 ) . و گفته‌اند شيطان نار غير صافيه است كه ممزوج با ظلمات است كه جارى مجراى خون بنى آدم است ( كشاف ص 788 ) . در قرآن مجيد است : الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ - وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلَّا غُرُوراً بهر حال در مورد ماهيت شيطان سخن بسيار رفته است . الشَّيطانيَّه - از فرق اماميه و از اصطلاحات كلامى است اين فرقه پيرو محمد بن النعمان الرافضى ملقب به شيطان الطاق مىباشند . و امامت را پس از امام صادق متعلق به امام موسى الكاظم و پس از او بيكى از نوه‌هايش ميدانند . اين فرقه در بعضى از موضوعات با هشاميه مشترك است . ( از مختصر فرق بين الفرق ص 63 ) شَيطانِ لا حَول خوان - ( اصطلاح ذوقى ) و كنايت از انسان رياكار است . شِيعَه - ( تشيع ) ( اصطلاح كلامى ) . پيروان على بن ابى طالب ( ع ) داماد حضرت رسول اكرم . پيروان خلافت بلا فصل على بن ابى طالب . كسانى كه معتقدند كه حضرت على ( ع ) منصوصا از طرف پيامبر گرامى اسلام به خلافت منصوب گرديده است و مسألهء شورا را نفى ميكنند باستناد روايات متعدد و متواتر كه مستند به حضرت رسول است كه وى در موارد متعدد صراحتا حضرت على