باعداد ميكنند و از آن مطالب ذوقى بيرون ميآورند ماده تاريخها را شعرا با حسابات حروف ابجدى بنظم درمىآورند . اين حروف اگر به صورت مقطع ا ، ب ، ج ، د نوشته شود ابجد صغير و اگر به صورت پيوسته ، ابجد كبير گويند . مولانا گويد : اى تو نارسته ازين فانى رباط * تو چه دانى صحو و سكر و انبساط ور بدانى نقلت از اب وجد است . * پيش تو اين نامها چون ابجد است . ابجد و هنوز چه فاش است و پديد * بر همه طفلان و معنى بس بعيد . أَبَد - ابد يعنى هميشگى در طرف آينده و يا زمان غير متناهى در جانب آينده و بعضى گويند : ابد عبارت از استمرار وجود در زمانهاى مقدرهء غير متناهى در جانب مستقبل است و مقابل ازل است . ( رسائل ملا صدرا ص 239 . دستور ج 1 ص 27 ) و در حاشيه دستور نقل از قطب - الدين آرد « الابد » الدهر و الدّائم و القديم و الازلى . و الفرق بين الأبد و الامد . أن الابد عبارة عن مدة الزمان التى ليس لها حد محدود و لا يتقيد فلا يقال ابدا كذا و « الامد » مدة لها حد محدود اذا اطلق و قد ينحصرا فيقال امد كذا كما يقال زمان كذا . ( حاشيه دستور ج 1 ص 27 ) نزد صوفيان ابد و ازل از صفات الهىاند و فرق ميان آن دو آنكه از ليت را بدايتى نيست و ابديت را نهايتى نيست واسطى گويد : ابديت اشاره به ترك انقطاع و محو اوقات است در سرمد ( لمع ص 364 ) . ابَدُ الْآباد - عبارت از امتداد وجودى ابد شود . إبداع - ( اصطلاح فلسفى ) عبارت از ايجاد شىء است بدون سبق مادت و مدت ، مانند ايجاد حق تعالى عقول را كه آنها را بدون سبق مادت و مدت آفريده است . ( دستور ج 1 ص 17 ) و به تعريفى ابداع ايجاد شىء غير مسبوق بعدم است ، و مقابل آن صنع است كه ايجاد مسبوق بعدم است . ( شرح اشارات خواجه ) بالجمله هر موجودى كه مسبوق بماده و حركت نباشد وجودش بر سبيل ابداع مىباشد . مير داماد گويد : ابداع عبارت از خروج از جوف عدم صريح بمتن وجود و ثبات در عالم دهر است . و در جاى ديگر گويد : ابداع عبارت از ايجاد شىء غير مسبوق بمادت و مدت است . صدرا در بيان ترتيب وجود و نظام آفرينش گويد : خداى متعال موجودات را بروجه ترتيب متنازل بوجود ابداعى از عقل شروع و به هيولاى اولى خاتمه داده است و بر حسب مدارج و مراتب قرب و بعد بمبدإ المبادى جنبهء نقش و كمال وجودى آنها متفاوت است و هر اندازه از مبدأ فيض دور تر شوند از لحاظ وجودى ضعيف و نقص آنها زيادتر است و بر عكس هر اندازه به مبدأ اول نزديك باشند كامل‌ترند و در مراتب نزول به هيولاى اول