پايان يافته و در مراتب صعودى بعقل اول ختم ميشوند . ( اسفار ج 2 ص 126 ، 118 ، 115 ) و العبارة عن الابداع هى ان يكون صدور المعلول من مجرد جهة الفاعلية بلا مشاركة حيثية القابلية . ( مبدأ و معاد ملا صدرا ص 164 ) اصل الابداع و الايجاد جود البارى و رحمته و ايصال كل شىء الى كماله و منتهاه و تحريكه الى غايته و منتهاه و ابلاغ السافل الى العالى . ( اسفار ج 2 ص 159 ) اصل الابداع جود البارى و فيضه . ( رسائل ص 64 ) و الابداع هو تأييس ما ليس بشىء . ( رسائل ملا صدرا ص 70 و 187 و از اسفار ج 2 ص 172 ) و ليس الابداع و الانشاء تركيبا و لا تاليفا بل تأسيسا و اخراج من العدم الى الوجود . ( اسفار ج 1 ص 53 ) شيخ الرئيس گويد : ابداع عبارت از تأييس شىء است از ليس مطلق و شايسته - ترين موجودى كه مشمول عنوان مبدع است موجودى است كه وجودش بلا واسطه مستند به علت اول باشد . ( شفا ج 2 ص 526 ، 527 ) اخوان الصفا گويند : ابداع ايجاد شىء از لا شىء است و كلام خدا ابداع است كه « ابدع به المبدعات » . ( اخوان جزء 4 ص 52 ) ناصر خسرو گويد : ابداع صنع مبدع حق است و مر او را گروهى از حكما امر گفتند و گروهى ارادت گفتند اندرين صنع مر مبدعات و مخلوقات را شركتى نيست و آن يكى بود و ديگر نباشد مر او را و پيش از آن چيزى نبود و سپس از آن و جزء آن و آنچه از آن اندر آن بود از بودنيها چيزى نباشد چنان كه خداى متعال همىگويد « وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ » . ( زاد المسافرين ص 195 ) بابا افضل گويد : و خاصيت ابداع آنست كه ابداع را بوجود محلى موجود پيش از ابداع حاجت نبود كه ابداع بوى رسد . ( مصنفات رسالهء 5 ص 137 ) صدرا گويد فاول ما ابدع اللّه تعالى ابدعه امرا عقليا حيا عالما . ( رساله در اعتقاد حكما ص : 26 و از رسائل زكرياى رازى ص 236 و از مصباح الانس ص 61 ) لاهيجى گويد : اول فائض از حق تعالى عالم ابداع و مشيت و اراده است و ابداع ايجاد شىء است بىنمونه . و در جاى ديگر گويد : مراتب وجود مختلف است و اعلى مرتبت آن بعد از وجود حق تعالى و وجود مطلق سرمدى عالم ابداع و مشيت و اراده است ، و در حديث رضوى است كه مشيت و ابداع و اراده سه نامند كه معنى آنها يكى است . ( شرح نهج البلاغه لاهيجانى ص 4 - 9 ، 45 ) بايد توجه داشت كه كلمهء خلق به معناى عام شامل ابداع مىشود و آن اعم است از ابداع چنان كه در كلمات فلاسفه بر نظام آفرينش بطور جملى اطلاق خلق شده است و در قرآن مجيد نيز بدين معنى