سهل و ساده بيان ميشد و مسلمين در انجام فرائض عبادى و كارهاى معاملاتى خود و روابط اجتماعى بطور مستقيم و يا غير مستقيم از حضرت رسول و اصحاب و ياران نزديك وى كه مستقيم مستفيد از منبع وحى بودند مىپرسيدند و پاسخ لازم را دريافت كرده بدان عمل ميكردند و يا بافعال و رفتار حضرت مينگريستند و به او اقتدا ميكردند و هيچ گاه در هيچ يك از مسائل براى آنها ابهامى و شكى باقى نمىماند . احكام فقهى به صورت نقل از حضرت باقطار و نواحى بلاد مسلمان‌نشين و يا نو مسلمان برده ميشد و بمردمى كه باسلام گرويده بودند ابلاغ ميشد ، تا مدتها بعد از وفات حضرت نيز همين وضع ادامه داشت و بموجب آيه فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ اگر در مسالهء از مسائل جدال و خلافى پديد ميامد از آيات قرآنى و اخبار نبوى استمداد ميكردند و بالاخره آنچه در مركز وحى ميگذشت تا مدتها بعد از وفات حضرت رسول به ساير مسلمانان ابلاغ و اعلام ميشد هنگامى كه مساله اختلاف در جانشينى شدت يافت يعنى اندك مدتى پس از وفات حضرت رسول اكرم ، عدهء پيرو آل رسول شدند و در احكام دينى خود را ملزم دانستند كه از حضرت على و خاندان نبوت استفاده كنند و البته اين عده بسيار كم بودند ، ساير مردم منبع احكام شرعى و تفسير آيات و اخبار را خلفاء راشدين و ساير صحابه دانستند . اساس كار اصول فقه مسلم است كه بناى كار و اساس احكام دينى در درجه اول قرآن مجيد است و بدين جهت نخست در اطراف قرآن بطور خلاصه سخن گوئيم . در جاى خود اشارت شده است كه قرآن نه تنها به منظور بيان اعجاز بر حضرت رسول اكرم نازل شده است بلكه پايه و اساس احكام عبادى و اجتماعى اسلام است و بطور قطع اين معنى كه قرآن تنها بعنوان اعجاز نازل شده است باطل است و از همان ابتداء و صدر اسلام نيز صحابه به مفاد آيات عمل ميكردند و در موارد مختلف بيان حكم ، به آيات قرآن استناد ميكردند و با اينكه بعدها علماء اصول گفته‌اند قرآن قطيعة الصدور و ظنية الدلاله است هيچ گاه در عمل بدان شك و ترديدى نشده است بويژه كه در آيات احكام يا اصولا آيه متشابه نيست و يا خيلى كم است و آيات متشابه قرآن دربارهء قسمتهاى ديگر است كه مربوط باصول اعتقادات و احيانا اخلاقيات است و باز ميدانيم كه قرآن منشأ پديد آمدن علوم مدون بسيارى است از جمله ، فقه ، نحو ، صرف ، معانى بيان و جز آنها و اين قرآن است كه پايه بسيارى از علوم كلامى و حكمت ايمانى را گذارده است . گويند نخستين كسى كه قرآن را نقطه‌گذارى كرد و معرب كرد ابو الاسود دؤلى است كه واضع علم نحو است و باز گويند كه وى علم نحو را از حضرت على بياموخت و نخستين كسى كه در علم قرآن كاركرد ابان بن تغلب است ( متوفى 114 ) و پس از او ابى بن كعب انصارى است .