باب سيوم اندر آنكه اين آلت سه‌گانه را « 1 » چون از قوّت بفعل بايد آوردن و آن مشتمل بر سه فصل « 2 » يعنى محور و بكره و مخل . فصل اول اندر آنكه محور را چون از قوّت بفعل بايد آوردن . چون خواهند كه بمحورى هزار من بار بقوّت منى بر بالا كشند « 3 » چرخى بايد ساختن قطر او هزار بار چند قطر محورى كه هزار من بار بر تابد « 4 » و اين متعذّر بود يا خود ممكن نبود . پس چنين واجب كند « 5 » كه محورى سازند چونانكه پيش « 6 » از اين شرح داده آمد از آهن يا پولاد و قطر وى هشت يك گزى كنند « 7 » ( و مقدار گز

--> ( 1 ) ص ( را ) ندارد . ( 2 ) خ ، جملهء « و آن مشتمل است بر سه فصل » ندارد . ( 3 ) بقوّت منى بر دارند : خ . ( 4 ) چرخى بايد ساخت كه قطر او هزار بار چند قطر محورى كه هزار من بار برتابد باشد : خ . ( 5 ) پس واجب است : خ . ( 6 ) چنان كه قبل : خ . ( 7 ) و قطر وى بيست و يك گز كنند ، خ . غلط واضح است به اين دليل كه قطر محور 21 گز عادة ممتنع مىنمايد . و بعلاوه بعد از اين در متن بيايد كه قطر چرخ بيست برابر قطر محور است و قطر چرخ را دو گز و نيم گفته و اين خود دليلى واضح است بر اينكه قطر محور 8 / 1 گز بوده زيرا كه 5 ر 2 بيست برابر 8 / 1 است . و بعبارت ديگر معادله پى خواهيم داشت به اين قرار ( x * 20 5 ر 2 ) پس گوييم ( 8 / 1 1000 / 125 20 5 / 2 ) خلاصه اينكه « هشت يك گز » صحيح است لا غير .