و نيز گوئيم : هر يك از دانشمندان و فلاسفهء نامى جهان هر چند در رشته‌هاى مختلف علوم بهره‌مند و صاحب تصنيف و تأليف هستند ، ولى هيچ يك نتوانسته‌اند در بيش از يك رشته رتبهء اول را دارا شوند . ابقراط و جالينوس در پزشكى اولند ، ولى در فلسفه معروف نيستند ، و فقط در علم النّفس قولى از جالينوس نقل مىشود - كه وى نفس را عبارت از مزاج دانسته ، و اين قول هم با آنچه ميان فلاسفه مشهور است مخالفت دارد . بطلميوس و آبلونيوس هم فقط در رياضيات مشهورند ، - و در علوم ديگر چيزى از آنان نقل نشده است . فيثاغورث و سقراط و افلاطون و ارسطو از يونانيان قديم ، و پلوتن از فلاسفهء - اسكندرانيّين - و افلاطونيون جديد فيلسوف بوده‌اند ، امّا در رشته‌هاى پزشكى و رياضى گاهى گفتار نادرى از آنان نقل شده و چندان شهرتى ندارند . در ادوار اسلامى راهب و اصطفن قديم و خالد بن يزيد ( حكيم آل مروان ) و ساير مترجمان صدر اول در نقل كتابهاى صنعت ، و حنين بن اسحاق العبّادى ، و خواهرزادهء او حبيش در نقل كتب پزشكى بخصوص در ترجمه و در اصلاح تراجم كتابهاى جالينوس و پسر او اسحاق بن حنين و دمشقى در نقل كتب فلسفه على الخصوص تصانيف ارسطو بسيار مشهورند و خاندان بختيشوع و بنو موسى و ثابت بن قرة و متى بن يونس القنّانى و شاگرد او يحيى بن عدى و برادر او ابراهيم بن عدى و ابن زرعه