أبو علي سينا
پيشگفتار 10
رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )
يافت كه تحت تأثير ابن سينا قرار نگرفته باشد ، از شهرستانى و فخر رازى و نصير الدّين طوسى گرفته تا نسفى و ايجى و تفتازانى . در آثار همهء اينها ردّ پاى ابن سينا و فلسفهء سينوى به نحو آشكار مشاهده مىشود . شهرت شفاى ابن سينا بسيار زود از دامنهء حوزههاى علمى شرق تجاوز كرد و در مدارس مغرب زمين گسترش يافت . هنوز يك قرن از وفات ابن سينا نگذشته بود كه ترجمههاى پارهاى از شفاى او آغاز شد و به سرعت در عاصمههاى بزرگ اروپايى راه يافت و اين نفوذ چنان بود كه در اوائل قرن سيزدهم ، مكتب « سينوى لاتينى » در برابر « ابن رشد لاتينى » كاملًا چهره خود را نمايان ساخت و بزرگانى همچون روجر بيكن « 1 » و البرت كبير « 2 » به آثار علمى ابن سينا توجّه خاصّى مبذول داشتند و بزرگانى ديگر همچون گيوم دورونى « 3 » و توماس اكويناس « 4 » از ترس نفوذ او در صدد معارضه و ردّ و نقض او برآمدند و اين نشاندهندهء اثر عميق ابن سينا در حركت فكرى گستردهء دانشمندان دين و فلسفه در زمانى است كه فلسفهء مدرسهاى ( اسكولاستيك ) در اوج ترقّى و تعالى خود بوده است . مسائلى كه ابن سينا در الهيّات شفا دربارهء ذات و صفات واجب الوجود و كيفيت صدور عالم از او و رابطهء خالق با مخلوق و همچنين نحوهء توفيق ميان عقل و نقل بيان داشته از مهمترين موضوعاتى بوده است كه استادان دانشكدهء الهيّات پاريس را مدّتها به خود مشغول داشته است « 5 » . على رغم توجّه شديد اروپائيان به
--> ( 1 ) Rojer Bacon . ( 2 ) Albert le grand . ( 3 ) Guillaume d ' Auvergne . ( 4 ) Saint Thomas d'Aquin . ( 5 ) مقدّمهء كتاب الشفاء ، المنطق ، المدخل ، صص 31 - 35 . كتاب الشفاء در لاتينى به اشتباه liber sufficientiae خوانده شده . براى آگاهى بيشتر رجوع شود به مقالهء دالورنى . . خ تحت عنوان : يادداشتهايى دربارهء ترجمههاى آثار ابن سينا در قرون وسطى در مجلّهء اسناد تاريخ انديشه و ادب قرون وسطى [ AHD ] به نقل از كتاب ارسطو و اسلام تأليف پيترز F . E . Peters ) دانشگاه -