أبو علي سينا
مقدمه 55
رساله جوديه ( فارسى )
و رساله « معراجنامه » كه به سهروردى منسوب است و از اين همه كه در گذريم سبك انشاء اين رسالهها شبيه به يكديگر و همه از روى ترس و براى دوستان نوشته شده ( رجوع شود بصفحه 54 و 60 ) و درست به آن ماند كه نويسندهء اين رسالهها از اهل فرقهاى بوده كه آن فرقه شق عصاى جمعيت كرده و در اقليت باشد و ممكن است گمان برد كه اين فرقه همان اسماعيلى است . تنها كتاب فارسى كه ميتوان بطور يقين آن را از شيخ دانست همان قسمت دانشنامه علائى است » . بارى مطالب بالا از نظر تشريح موضوع بود چنان كه بعضيها حدس ميزنند بواسطه عللى كه هنوز كاملا مكشوف نگرديده پس از فتح خوارزم بدست سلطان محمود بين وى و شيخ صفائى حاصل نشده به اين جهت شيخ به طرف سلاطين آل بويه متوجه گرديده و يكى از علل توجه شيخ بر اين دسته سلاطين عدم صفاى كامل ابن سينا با محمود غزنوى بوده است . حال يك سؤال پيش ميآيد و آن اينكه رسالهء جوديّه را شيخ در چه تاريخ نوشته است ؟ قاعدة بايد پس از فتح خوارزم باشد چرا كه اصولا معقول نيست در خدمت سامانيان و مأمونيان شيخ بتواند براى پادشاه ديگرى مبادرت به نوشتن تأليفى بنمايد و از جانب اخلاق و فتوّت و حفظ ظاهر و هر عامل ديگر اين امر بعيد به نظر ميآيد پس وقتى چنين رسالهاى مينگارد كه سلطان محمود بخوارزم مسلّط گرديده است . بهر حال به هيچ يك از اين نظرها حرفى نداريم فقط ميگوئيم بظنّ قوى به نظر ميرسد رسالهء مزبور از مؤلفات شيخ باشد .