أبو علي سينا
178
قراضه طبيعيات ( فارسى )
رفتن شتران . . . و بر هم نشستن پر مرغ ( منتهى الأرب ) . طرقة بالضمّ . . . سنگريزهء بر يكديگر افتاده . . . تو بر تو و بر همديگر نهادن چيزى را و بر همديگر نهاده ( منتهى الأرب ) . ص 76 س 3 - 4 - « نه امتزاج اتحادست لكن امتزاج تجاورست » ، مؤلّف بعد ( ص 78 س 6 ) اختلاط اتحاد و اختلاط مجاورت را معادل دو اصطلاح مذكور آورده است . شيخ رئيس دربارهء تركيب امتزاج و تركيب تجاور باختلاط توضيح و بيانى دارد ، رش : مقالة فى الهندبا ، ( نسخهء يونيورسيته در مجموعهء شمارهء 4755 مورخ 588 هجرى ( و نسخهء عكسى آن متعلق بآقاى دكتر يحيى مهدوى استاد محترم دانشگاه تهران ) روى ورق 218 و پشت آن ، در اوايل رساله ) . ص 78 س 1 - « سپيد روى ديرگدازتر است ببسيارى از ارزيز » ، سپيد روى ( يا اسفيدروى يا صفر ) در 433 درجه حرارت مىگدازد و ارزيز ( رصاص قلعى يا قلع ) در 232 درجه . ص 79 س 6 ( و نيز ص 83 س 6 و ص 84 س 5 ) - « شراره » ، « شرار ككتاب و يفتح ، پارهء آتش كه برجهد ، شرارة ، يكى » . اكنون در تداول برق و در اصطلاح علمى الكتريسيته گويند . ص 80 س 1 ( و نيز ص 85 س 5 - 6 ) - « هبا » ، مقصور هباء ، در نسخهء س آمده : « هبا كه ذرّه است در ميان شعاع آفتاب . . . » . هباء در لغت بمعنى غبار و ريزه خاكهاى برخاسته و پراكنده در هواست . « چيزهاى نهايت خرد كه از روزن پيدا آيد چون آفتاب يا روشنى بر وى تابد . » ( لغتنامهء دهخدا در لفظ ذرّه ) . شيخ رئيس در علم طبيعى دانشنامه ص 69