ص 61 س 6 - ص 62 س 1 - « پس بدين سبب بيجاده و كهربا كاه ربايند » ، در اين باب رش : جامع الحكمتين ص 169 . ص 62 - س 6 - « بوره » « 1 » ، در كتب فارسى و عربى بورك و به ورق و بوراق نيز ضبط شده ، در ترجمهء عجائب المخلوقات ( چاپ لكهنو ص 289 ) آمده است : « به ورق اجزاى شور از زمين بود مانند نمك مگر آنكه به ورق قوىتر بود و انواع او بسيار باشد مانند نطرون « 2 » و آن خاكى بود و به ورق صنعت‌كنندگان و آن مانندهء آهك بود . و تنكار « 3 » ، گويند اين را از بلاد هند ميآرند . . . و به ورق زراوندى كه سوى سرخى ميل كند و به ورق خبّازين و به ورق كرمانى و به ورق مغربى « 4 » گويند كه از درخت عرب ( غرب ؟ ) حاصل شود . . . ارسطو گفته مر به ورق را انواع بسيار است . بعضى از آن در آب روان پيدا شود و بعضى از سنگ در كان و بعضى از آن سپيد و سرخ و گرد ( كبود ؟ ) رنگ و الوان بسيار بود . . . » صاحب منتهى الأرب ( در مادّهء ب ر ق ) گويد : « به ورق معرّب بوره است . . . و اقسام باشد : مائى و كوهى و ارمنى و مصرى ، ارمنى را نطرون « 5 » خوانند و آن سرخ باشد . . . » ؛ مؤلف اختيارات بديعى ( نسخهء خطى نگارنده ) گويد : « به ورق ، انواع آن بسيار است و بهترين آن ارمنى بود و آن را

--> ( 1 ) - Borax ) بورات هيدراتهء سود ) از كلمهء به ورق عربى است كه خود از بورك پهلوى آمده است . ( 2 ) - Nitron يونانى و Nitrum لاتينى و Natron فرانسه ( كاربنات دو سود طبيعى ) . رش : ترجمه عجائب المخلوقات ص 318 . ( 5 ) - Nitron يونانى و Nitrum لاتينى و Natron فرانسه ( كاربنات دو سود طبيعى ) . رش : ترجمه عجائب المخلوقات ص 318 . ( 3 ) - رش : ترجمهء عجائب المخلوقات ص 289 و برهان قاطع ذيل تنكار . ( 4 ) - ترجمهء انگليسى آثار علوى ابن سينا : به ورق العرب .