أبو علي سينا
155
قراضه طبيعيات ( فارسى )
گرداند يا متخلخلتر ، چون آن سبب زائل شود او را با مقدار خويشتن برد . » ( علم طبيعى دانشنامهء علائى ص 54 ) . « يا از قبل آن بود كه لطيف شود و متخلخل شود » ( ايضا ص 71 ) . تكاثف بر هم نشستن و سطبر شدن ( منتهى الأرب ) و انبوه شدن . . . و زفت گرديدن و فراهم آمدن و فشرده شدن و فشردگى ( فرهنگ تازى بپارسى استاد فروزانفر ) باشد و نيز رش : درة التاج ، بخش نخستين ج 4 ص 22 ؛ علم طبيعى دانشنامه ص 9 و ص 10 ؛ رسالهء حدود ابن سينا ( در تسع رسائل ) ص 66 . ص 52 س 3 ( و نيز ص 68 س 7 ) - « بلّور كرى » ، يا « بلّور مدوّر » ( رش : ص 71 س 3 و ص 98 س 1 و س 3 و ص 100 س 5 ) ، عدسى محدّبى است كه در تداول عامّه « ذرّهبين » گويند ، حكيم ناصر آن را « بلّور » ( خوان الاخوان ص 228 و جامع الحكمتين ص 170 س 5 ) و « مهرهء بلّور گرد » ( جامع الحكمتين ص 132 س 18 ) خوانده است . ص 52 س 7 ( نيز ص 56 و 71 و 73 و 74 و 75 و 76 و 78 و 80 و 87 و 90 ) - « ارزيز » ، رصاص ، و آن بر دو گونه است ارزيز سياه كه آن را ابّار و اسرب گويند و ارزيز سپيد كه قصدير و قلعى و ارزيز كلهى ( مختار رسائل جابر بن حيّان ص 536 ) و رصاص قلعى ( مفاتيح العلوم خوارزمى ص 147 و 150 ) و رصاص ابيض باشد ( نيز رش : قطب الدين شيرازى ، درّة التاج بخش نخستين ج 4 ص 41 ؛ منتهى الأرب ، در رصاص ؛ لغتنامهء دهخدا ، ذيل ارزيز ) . مقصود مؤلّف قراضهء طبيعيات در اين موضع ارزيز سپيد است . ص 52 س 9 ( و نيز ص 75 س 5 - 6 ) - « چون موم شود » ، رش :