أبو علي سينا
128
قراضه طبيعيات ( فارسى )
حيوان را كه اسم جنس است براى همهء جانداران در مواردى كه ما اكنون جمع مىآوريم بعض جاها ، مانند همعصران و پيشينيان خود ، باعتبار اسم جنس بودن آن مفرد آورده و بعض جاها برسم زمان ما آن را با الف و ت جمع بسته حيوانات آورده است . ص 6 س 3 ( و نيز ص 9 س 3 ) - « مردم از جملهء حيوان راست قامت آمد » ، حكيم يونانى اناكساگورس در راستى قامت و آزادى دستهاى انسان و فوائد و آثار آن گفته است كه انسان از ديگر حيوانات بهتر است نه براى آنكه صاحب عقل است بلكه براى اين كه دو دست دارد . دربارهء راست بالائى انسان كه اجلّ اشكال حيوانات شمرده شده است ، رش : ابو الحسن على بن سهل ربّن طبرى ، فردوس الحكمة ، ص 48 - 49 ؛ رسائل اخوان الصفا ج 1 ص 7 و ص 243 - 244 و ج 2 ص 155 - 156 . در كتاب الهوامل و الشوامل از ابو حيّان توحيدى و ابو على مسكويه ( چاپ مصر 1370 هجرى ص 286 - 287 ) ابو حيّان بتوجه ابو زيد بلخى ( متوفى بسال 322 هجرى ) به اين مسأله اشاره كرده است . حكيم ناصر ( ديوان ص 496 ) گويد : ديو و دام و دد گشتند بفرمانت * زانكه تو همبر جمشيد و فريدونى جز تو همواره همه سر بنگونسارند * تو اگر شاه نئى راست چنين چونى نيز رش : ص 511 س 17 و بعد ؛ قطب الدين محمود شيرازى ، درّة التاج ، بخش نخستين ج 5 ص 110 . بديهى است كه تعليل مؤلف قراضهء طبيعيّات در اين باب صحت ندارد . ص 7 س 4 ( و نيز ص 19 س 7 ) - « مورچه ناقص است اندر حسّ بصر » ، « و هر حيوانى كه اين دو قوّت مدركه و محرّكه دارد و آن ده كه