حواشى و توضيحات ص 1 س 2 - 3 - « مخصوص‌كننده نوع مردم را از جملهء جانوران بخرد » ، ابو بكر ربيع بن احمد اخوينى بخارى مؤلّف هداية المتعلمين گويد : « و از جملهء حيوانات آدمى را برگزيد [ يعنى ايزد ] و شايسته گردانيد مر خدمت خويش را و آراسته كرد جان آدمى را بخرد روشن . » « 1 » حكيم ناصر گويد : از جانوران بجملگى نيست * جز جان ترا خرد نگهبان . خرد قوّت استدلال و تركيب تصوّرات و قضايا و فصل انسان از حيوان است . خرد معادل الفاظ عربى نطق و عقل استعمال شده و بدين جهت انسان را حيوان حىّ ناطق ميّت ( جاندار زندهء گوياى ميرا ) خوانند . غرض از نطق در اينجا نطق داخلى يا عقلى « 2 » است و غرض از عقل قوّتى كه ادراك كليّات كند نه عقل بمعنى اصطلاحى هوش « 3 » ، چنان كه ميگوئيم : « حسن عاقل ( خردمند ) است . » و نمىگوئيم : « اسب عاقل است . » ولى مىتوانيم بگوئيم طفل باهوش و اسب باهوش . نطق در زبان عربى بسه مفهوم اطلاق شده : نطق بمعنى زبان « 4 »

--> ( 1 ) - رش : مجلهء يغما سال سوم شمارهء 12 ص 506 . ( 2 ) - براى اصطلاح نطق عقلى ، رش : رسالهء حدود ابن سينا ( تسع رسائل چاپ قسطنطينيه ص 61 ) در حد « ملك » . ( 3 ) - براى معانى هوش ، رش : لغت‌نامهء پهلوى دهارله ص 203 : لغت‌نامهء اسدى معروف بلغت فرس ( طبع آقاى اقبال آشتيانى ) ص 211 . ( 4 ) - ديالكتوس يونانى .